Search This Blog

Loading...

Saturday, August 15, 2009

Ծախսաձոր Travel

«Գիտեք ես միայն կանանց հետ եմ լինում»,-հարբած աչքերին սեքսուալ արտահայտություն տալով ադմինիստրատորին ասաց Աննան ու անմիջապես գնաց համար։
Ես մնացի ադմինիստրատորի դեմը, ջահել տղա էր, զարմացել մնացել էր, ու մինչև ես կհասցնեի Աննայի հետևից հասնել, ինձ հարցրեց՝ «Աղջիկները առանձի՞ն են մնալու, տղաները առնաձի՞ն»։ Այ քեզ հարց, միշտ էլ հայ տղաները առանձին են աղջիկները առանձին։ «Այսինքն ինչ ես ուզում ասես» կոշտ ասեցի ես, որ իր կասկածներին թևեր չտա։ Հետո առավոտ, որ Աննային պատմում էինք իրա ասածները ու խնդում, կիսաամոթ, կիսալուրջ, կիսաուրախ հա կրկնում էր՝ ես շակիռոված էի ուզում անել, մենակ շակիռոված։
Ծաղկաձորյան երկու օրերը Աննան չթողեց ձանձրանանք, իսկ ես անկապ, Ծաղկաձորում հայտնվեցի ֆեյսբուքում մի ճտտոցով։
Ճտտցնում ես ֆեյսբուքում National Geographic Traveler Armenia ժուրնալի (www.traveler.am ) հրավերը՝ Ծաղկաձոր երկու օր զեղչով՝ 11000 դրամ ու մի տող գրում «գումարը մի օրվան ա վերաբերո՞ւմ, թե էրկու օրվան էլ»։ Ռուբոն հաջորդ օրը զանգում ա՝գալի՞ս ես Ծաղկաձոր, ոչ մի գումար պետք չի, գնում ենք նյութ անենք, կամ կուսումնասիրենք հետո անելու համար։ «Ես էլ պիտի անե՞մ նյութ», «ոնց ուզես»։
Արդեն հրաժարվելու վարյանտները քչանում են, ասում եմ՝ կմտածեմ վաղը կպատասխանեմ։ Ուրբաթ իրիկուն Ռուբոն զանգում ա՝ ի՞նչ որոշեցիր։ Ոչ մի պատճառ չունեմ Ծաղկաձոր չգնալու։ Եթե հետաքրքիր նյութ լինի, կգրեմ «Նեշենալ Ջեոգրաֆիկի» համար, եթե չլինի՝ էլի լավ, Երևանում մնամ ինչ պիտի անեմ։ «Լավ գալիս եմ», «Ուրեմն, վաղը իրեքի կողմերը, Առնակի հետ կապվի։ Գրի համարը»։
Ռուբոն արդեն Ծաղկաձորում էր, տարել էր Ֆեյսբուքի National Geographic Traveler Armenia խմբից չորս աղջկա, որոնք ընդունել էին հրավերը առանց սակարկելու՝ տասնմեկ հազարով էրկու օր, ուտելը հետը, վատ չի։ Մեզ չէր նվերաբերվում, մենք ժուրնալիստ էինք, մենք էինք Ծաղկաձորին պետք, ոչ թե Ծաղկաձորը մեզ։ Կամ մենք միմյանց կարիքն ունեինք։
Չորսով ճամփա ընկանք, հետևում՝ ես եմ ու լրագրող Աննա Իսրաելյանը(ոչ «Առավոտի»), ավտոն քշում ա Առնակը՝կողքը իրա նշանածը՝ Անին։
Աննան հենեց սկզբից չթողեց, որ ճամփին ձանձրանանք, միանգամից հարցրեց՝ ինչպես կարող եմ գանգ ճարել, իսկական գանգ։ Ու մենք բոլորս խորասուզվեցինք գանգ ձեռք բերելու մտքի մեջ։ «Դե գերեզման կարաս փորես, ու լավ կլինի արևը դեռ ծագած չլինի»,-ասում եմ ես։ «Ինչի՞ գիշերով», «որ գանգի հոգին տեղում չլինի, լուսը որ բացվի հոգին մեջը կմտնի ու հոգով գանգը վտանգավոր ա սերվանտի մեջ դնելու համար»։ Առնակը, բժիշկ ա, ու ավելի թարմ գանգ ճարելու տարբերակներ ասեց՝ որևէ բոմժի դիակը էփում ես, մսերը դուրս են գալիս ու քեզ մաքուր գանգ։
Ես Աննային տենց չգիտեի, որ կարող ա գանգի համար մի ամբողջ մեքենա մտքի մեջ գցի։ Հայ լրագրողները կամ Բիշարյանից են խոսում կամ Գեղմայանից կամ Սերժ ու Լևոնից։ Ու հիմա՝ այ քեզ բան, լրագրող, ու շատ սիրուն, որ խոսում ա շատ ավելի մեռած բաներից, էնքան մեռած, որ կյանք ունեն իրանց մեջ։ Ասենք չի հարցնում՝ Ջհանգիրյանի դատը ո՞նց պրծավ, այլ՝ գանգ ո՞նց ճարեմ։ Չէ, պետք է աղջկան օգնել։ Ես պատրաստ եմ նրա հետ լուսադեմին մի լքված ադրբեջանական գերեզմանոցում գերեզման փորել, թեև դա գուցե քրեորեն պատժելի արարք է, բայց մարդ ես, եթե հիմնավորես, թե ինչ վեհ գաղափար կա գերեզման փորելու մեջ, կարող ա համոզես դատարանին։ Մանավանդ, որ փորածդ թշնամու գերեզման է։ Փողը՝ վերջին վարյանտ։
«Գանգն ո՞ւմ համար ա», հարցրերց Առնակը, «ընկերոջս, ինքը նկարիչ ա, գանգ շատ ա ուզում ունենա, որ ուրիշ տեղից չտանի-բերի, ուզում եմ ծնունդին նվիրեմ»։ Չէ, Աննան, պարզվեց նեկրոֆիլ չի ու ոչ միայն նեկրոֆիլ չի, այլև ողջերին է սիրում։
Գանգի գտնելու տարբերակները դեռ չսպառած հասանք Համալսարանի հանգստյան տուն։ Ռուբոն մեզ դիմավորեց։ Մի ժամի չափ տևեց, մինչև մեզ սենյակ տվին։ Ռուբոն արդեն սենյակ վերցրել էր, Առնակն ու Անին մի համար ստացան, ես էլ ընկա Աննայի հետ մի համար, այսինքն երկու սենյականոց մի համար, չէ երեք սենյականոց՝երկու ննջասենյակ մի հյուրասենյակ։ Մեկ էլ ե՞րբ ա եղել, որ անծանոթ աղջկա հետ հյուրանոցի մի համարում գիշերեմ։
Ռուբոն դժգոհ էր արդեն։ Խոստացել էին մեզ տեղավորեն ճոպանուղու տակի հյուրանոցում, բայց բերել էին էստեղ, կիսաչմո հյուրանոց, լցված ուսանողներով ու թինեյջերներով։ Ռուբոն National Geographic Traveler Armenia-ի երրորդ համարը ուզում էր Ծաղաձորի մասին լիներ, կապեր էր գտել, որ քաղաքի ղեկավարությունը օգնի, Ճոպանուղու տակի հյուրանոցում դասավորեն, որ նյութերը հետաքրիր լինեն՝ ասենք՝ «սենյակից դուրս ես գալիս, ու միանգամից ճոպանուղով բարձրանում ես…»։ Բայց, էս ծաղկաձորցիները, կարծել են, թե լրագրող են, ուզում են խալյավի հանգստանան, մի բան, տանք ձենները կտրեն։ Հյուրանոցի տնօրենն էլ քաղաքապետի եղբայրը, որ Ռուբոն հենց ուզեց հետը գործնական խոսի, ցվրվեց, գործ ունեմ, ասեց, յանմ՝ տեղը տվել եմ, էլ ինձնից ինչ եք ուզում։ Տեղավորվեցինք թե չէ, գնացիքն ճոպանուղի։ Բայց մեր մեքենաներին շլագբաումը դիմավորեց, էլի զանգեր էսկոմ-էնկոմ, վերջը թողեցին բարձրանանք։ Ռուբոն ուզում էր ձյունը հարթացնող մեքենաների աշխատանքը լուսանկարեր։ Բայց մի քանի չխկոց արեց ու վսյո։ Մենակ մի մեքենա էր աշխատում, մի քանի հատ չխկցրեց, մեքենան բարձրացավ սարը ու անհետացավ։ «Էս ե՞րբ հետ կգա», հարցրեց, ինստրուկտորը ասեց՝ մեկ-մեկուկես ժամից։ Ռուբոյին չէր դզում, ինքը պատրաստվել էր նկարեր երեք-չորս մեքենա, իրանց հետ վերև բարձրանար, բայց դեմ տվին մի մեքենա էն էլ անհետացավ։ Մի ժամ հո ձների մեջ չէինք սպասի, արդեն մթնում էր ու ցրտում։
Մնում էր հիանալ նորակառույց ճոպանուղու քարտեզով։ Արթուրը՝ ինստրուկտորը, քարտեզի վրա ցույց է տալիս սահքուղիները՝ տարբեր գույների՝ ըստ դժվարության։ Մի սահքուղին կոչվում է «Քոչարյան», մեկն էլ «պրեզիդենտական»։ «Ռուբո, ասում եմ, իրիկունը, ուշ, գիշերը որ մարդ չլինի, չգա՞նք «Քոչարյանը» ջնջենք տեղը գրենք՝ «Հաղթելու ենք», «հա, արժի լրիվ,- համաձայնվում է, Ռուբոն,-գրենք «պայքար պայքար մինչև վերջ»։ Բա պրեզիդենտակա՞նը ինչ գրենք, «ավազակապետություն», ո՞նց ա։
Հետո երբ ավելի ուշ հաց էինք ուտում, արդեն մի քիչ խմել էի, ասի, արա, նայի Լևոնը մի բան չի թողել, որ վրեն անունը ուզենան գրեն։ Չէ, մի բան՝ ցեղասպանության թանգարանը։ Ուրեմն, որ մեռնի կանվանակոչեն՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի անվան ցեղասպանության թանգարան։
Իսկ ռեստորանը նույնպես կարար մտներ մեր ռեպորտաժի մեջ. Ճանապարհորդին չի՞ հետաքրքրի, թե ինչպես ուզածդ ճագարը կարաս ուտես։ «Բուրմունք» ռեստորանի ճագարանոցի մեջ կարող ես ընտրել ուզածդ ճագարը, աչքիդ առաջ մորթել-քերթել տաս, գցեն թոնիրը ու հրամցնեն։ Աննայի նյարդերը տեղի տվին, Ռուբոն էլ ճագարի միս չուզեց ու տենց էլ չգրվեց տեքստը՝ «նայում ես ճագարների վախեցած աչքերին, ընտրում ամենահուզիչ աչքերովին, մորթում են աչքիդ առաջ ու կես ժամից ըմբոխշնում ես զոհիդ միսը՝ նրա, ով մի քիչ առաջ նայում էր քեզ իր տխուր ու վախեցած հայացքով։ Մսին յուրահատուկ համ է տալիս այն որ ճանաչել ես նրան(դե չկերած, չի նկարագրվում էլի համը)»։
Կերանք ճուտ, անդեմ ու անիմաստ մի արարածի մարմին, որին ոչ տեսել ենք ոչ էլ խղճացել։ Բայց միսը լավ ծամվում էր, փափուկ։ Վատն էն էր, որ պիվեն մենակ հայնեկեն էր՝ 0,3-ը 800 դրամ։ Ծախսաձոր, ինչպես մի խանութի ցուցատախտակին է գրված։
Ռեստորանը անտառակի մեջ տնակներ՝ ապակեպատ, դրսից նայում ես մրսում ես, բայց ներսը ջեռուցում, մենակ մատուցողուհին, որ դուռը բացում ա, ցուրտը արագ լցվում ա։ Իսկ մատուցողուհին՝ Մարին հաճախ էր դուռը բացում։ Աննան Մարիի կյանքը սկսեց գուշակել, իսկ ես ու Ռուբոն հենց Մարին գալիս էր ճշտում էինք Աննայի ենթադրությունը։ «Հաստատ մեջը ռուսական արյուն կա», ասում ա Աննան։ Մարին մտնում ա, հարցնում եմ. «Դուք ռուսական ծագում ունե՞ք», «Այո, մայրս ռուս ա» ու գնում ա։ Աննան ասում ա՝ հաստատ մի աղջիկ ունի։ մարին գալիս ա, հարցնում ենք՝ «երեխա ունե՞ք», «Այո, մի աղջիկ ունեմ»։ «Հաստատ ամուսին չունի», գալսի ա, հարցնում ենք «ամուսի՞ն», «Ոչ, չունեմ»։
Աննան իսկական ռենտգեն, միանգամից մարդու կյանքը նկարում դնում դեմդ։ «Արա, չես պատկերացնի, -ասում ա Ռուբոն,- նայում ա աղջկան միանգամից որոշում ա կույս ա կույս չի, վերջին անգամ, երբ ա սեքս արել»։
Աննան մի քիչ էլ խմեց ու պատմեց, թե ոնց ա փոքր ժամանակ տեսել հորը ծակված, նարկոման ընկերների հետ։ Ու ինչ շոկ ա ունեցել։ Որ հիմա հերը ապրում ա Մոսկվայում, որ իրա համար յա կա-յա չկա, երբեք տիրություն չի արել։ Հոր նարկոմանիան մանկության տրվմա, որ մինչև հիմա ուղեկցում է իրեն։
«Աննա,-ասում եմ,-երանի քեզ, մի մեծ բեռից ազատված ես, իսկ ես դեռ հորս բեռի տակից դուրս չեմ էկել ու դուս էլ չեմ գա։ Հերս ընենց չմշակեց ինձ, իրա գաղափարների գերին դարձրեց, որ մինչև խելքս աշխատացրի, ու կասկածեցի հորս ասածներին, արդեն ուշ էր, երեսունի մոտ էի։ Երանի չէր, ես էլ հորս ծակվելուց տեսնեի, հիասթափվեի, ու մի ծանր բեռից ազատված կլինեի։ Հորս մենակ տեսել եմ գրասեղանի առաջ գրելուց ու իրիկունը չայի սեղանի մոտ գրածները մեր գլուխները լցնելուց»։
Ռուբոն էլ ա ասում՝ մեր հերերը մեզ դաստիարակին, որ տենց էլ չկարացանք էս երկրից գնանք, դրսում կարիերա անենք։
Աննան լուսանկրաչություն ա սովորել Ռուբոյի մոտ, ու համ էլ թաքուբիր գրում ա ինչ-որ գլամուռնի ժուռնալի համար։
Աննան իր խորաթափանց հայացքով ու ջոկելու կարողությամբ ավելի հեռուն կարար գնար, վաբշե կարար լավ գրող դառնար, ինքն էլ կուզեր, բայց կասկած ունի իր ուժերի նկատմամբ։ Էրեկ Օսկարը նայում էի, համարյա ամեն մրցանակակիր շնորհակալություն էր ասում ծնողներին ու ընկերներին, մեկը՝ միայն հորն ու մորն էր շնորհակալ, որ փոքրուց իրան ոգևորել են, դուխ տվել, որի շնորհիվ հասել ա Օսկարի։ Ես, մտածում եմ, եթե ես լինեի ստանալիս, հաստատ ծնողներիս շնորհակալ չէի լինի, նրանք ինձ երբեք կարիերայի չմղեցին, որ դպրոցում վատ էի սովորում, էլ հույսեր չէին կապում հետս։ Սովետը քրֆում էին, բայց չէին նկատում, թե ի՛նչ սովետական են, որ իմ կարողությունները չափում են սովետական կրթական համակարգի սանդղակով։ Սովետը ինձնից տռոեչնիկ էր սարքել, դաժե վերջին դասարաններում դվոյեչնիկ, իսկ տռոեյչնիկի փոխարեն ծնողներն են որոշում նրա ապագան։ Ճիշտ ա, լրիվ չորոշեցին, էլի գոնե կարողացա իմ ընտրությունը անեմ՝ ժուռնալիստ դառնամ, թե չէ դպրոցի դասատու էի մնալու։ Բայց էլի դուխ չտվին, հերս ասում էր՝ լրագրող նշանակում ա Սովետը փառաբանես։ Ասածի մեջ ճիշտ բան կար, բայց մի բան հաշվի չէր առել, որ Սովետը հավերժ չի, կամ Սովետով աշխարհը չի պրծնում։
Աննան էլ Օսկար ստանալիս դժվար շնորհակալ լիներ ծնողներին, չնայած մեր ծնողներն այդքան տարբեր են իրարից։
Ուտել խմելը շարունակվեց վերևի թագավորական կոչվող տնակում, , որ մեր տնակից մի քիչ էր մեծ ու պատին եղնիկի գլուխ էր մեխած։ Առնակն էր՝ բժիշկ ու շինարար ընկերեների հետ։ Ու թվում ա արդեն վսյո, պիտի վեր կենանք, մեկ էլ մի թազա շիշ էլ են զակազ տալիս, ու երևի 2-ի կողմերը սաղս հարբած հյուրանոց էկանք, ուր Աննան արտասանեց իր պատմական արտահայտությունը՝ ես միայն կանանց հետ եմ լինում։ Սենայկում Աննան օրորվում էր, զանգեց ինչ-որ տեղ՝ քրֆեց՝ «դու իմ սուրբ Սարգիսը չշնորհավորեցիր, էլ ինձ չզանգեց», ու ես հասկացա, որ եկեղեցին Սոորբ Սարգիսի տոնը վերջը մտցրեց ազգի մեջ։ Հետո գնաց ինչ-որ հեղուկ բերեց, տվեց ձեռս՝ քսի մեջքիս։ Հեղուկի հոտը ծանոթ էր, նույնից Վիոլետի մեջքին էլ էի քսել, մի բուսաբույժի ռեցեպտ էր։ Քսեցի Աննայի մեջքին ու դրանով ավարտվեց մեր ֆիզիկական կոնտակտը։ Աննան մի փիլիսոփայական քֆուր տվեց ալամ աշխարհին ու ննջասենյակի դուռը չրխկացրեց։ Ես մի քիչ էլ նայեցի Կուլտուրայով Գալիչի մասին հաղորդումը, որոշեցի հենց Երևան գամ, Գալիչի սըրչ տամ, կարդամ բանաստեղծությունները ու գնացի պատռկեցի, բայց իզուր։ Ամբոջ գիշեր գոռոց ու հռհռոց, մեկ պատի էն կողմից, մեկ միջանցքից, մեկ տակից։ Հենց աչքս պիտի կպնի, մեկ էլ գոռոցից վեր եմ թռնում, քյասար մի վայրկյան էլ չքնեցի։ Առավոտ Ռուբոն գալիս ա՝ «արա մի վայրկյան չեմ քնել, էդ ինչ շուխուռ էր, հենց աչքս պիտի կպներ, մեկ էլ մեկի ծիծաղից վեր էի թռնում»։ «Ոնց թե,տակի հարկում էլ էր շուխո՞ւռ»։ Պարզվում ա ամբողջ հյուրանոցով շուխուռ էր։ Փետրվարի իննի գիշերն էր, ուսանողական արձակուրդների վերջին օրը, ջահելությունը որոշել էր չքներ ու ինչ անե՞լ, տժժալ։
«Էհ Ռուբո, ծերացել ենք, բողոքում ենք, որ ջահելությունը տժժում ա»։

tert.am
25.փետրվար. 2009թ.


Մեկնաբանություններ

Posted in Uncategorized Edit
4 Responses
anahit Says: after publication. e-->February 25th, 2009 at 5:58 pm e
Ուուուուուուուու, ինչ լավն ա, սաղիդ սիրում եմ, վահան, բայց ցավն էն ա, որ մեկ ա հիմա ես ել մի սերունդ իբր ջահել, ու հիմա էլ դուրսը, ու կարող եմ գտնել ինչ-որ բան ու ստեղ ավելի հեշտ երևի կաիերա կանես, բայց ինչի ես էլ մտածում եմ իմ անտեր երկրի մասին, չնայած գիտեմ գամ ընկնելու եմ նույն քաքը, ոչ մեկին պետք չի լավ լուսանկար, <> ամսագրից էլ քեզ հանելու են ու ասեն գող, ու քեզ անիծելու են… Հա ի դեպ գրեմ ստեղ Նեյշոնալ Ջեոգրաֆիկ լսում են ոտերները թուլանում ա, մեզ երևի էլի մի քսան տարի պետք ա… որ հասկանանք, որ աշխարհում կան լավ և լուրջ ժուռնալներ…
Missed Page Says: after publication. e-->February 27th, 2009 at 1:21 am e
“Պարզվում ա ամբողջ հյուրանոցով շուխուռ էր։ Փետրվարի իննի գիշերն էր, ուսանողական արձակուրդների վերջին օրը, ջահելությունը որոշել էր չքներ ու ինչ անե՞լ, տժժալ։
«Էհ Ռուբո, ծերացել ենք, բողոքում ենք, որ ջահելությունը տժժում ա»։” - Չեք ծերացել, է, էդ համալսարանի հյուրատունը գառդոնից պատեր ունի, կողքի սենյակում մի քիչ բարձր խոսես լսվում ա, ես էլ երբեք չեմ կարողանում քնել էդ հյուրատանը, երեւի դրա համար էլ հետո հիշելու լիիիիիքը լավ բան ա լինում:)Կարդացի,հիշեցի,մմմմմ…..
sarerkan Says: after publication. e-->March 5th, 2009 at 1:07 pm e
Ասես պատմվածք լինի Ձեր գրածը, շատ հաճույքով կարդացի, դիպուկ բնութագրում էր.“Հայ լրագրողները կամ Բիշարյանից են խոսում կամ Գեղմայանից կամ Սերժ ու Լևոնից։ Ու հիմա՝ այ քեզ բան, լրագրող, ու շատ սիրուն, որ խոսում ա շատ ավելի մեռած բաներից, էնքան մեռած, որ կյանք ունեն իրանց մեջ։ Ասենք չի հարցնում՝ Ջհանգիրյանի դատը ո՞նց պրծավ, այլ՝ գանգ ո՞նց ճարեմ”։
Եվ Ձեր պարադոքսալ գյուտը, որ մեռած գանգը ավելի շատ կյանք ունի իր մեջ , քան իբրեւ թե “կենդանի” թեմաները, ինձ շատ դուր եկավ: Կենդանություն ունեցող նյութ, կենսունակ ու մարդուն հետաքրքրող երեւույթներ գտնելու համար հարկավոր է , որ լրագրողը արհեստականորոն ակտուալ հռչակված թեմաների փոխարեն կարողանա հայտնաբերել պարզ մարդկային դիտակետը, որ չի ենթարկվում քաղաքական նկատառումներին ու շահարկումներին:
anahit Says: after publication. e-->March 22nd, 2009 at 12:42 pm e
Vahan es chem uzum em es patmutyunn avartvi, es chem uzum Rubenn el chlini, uzum em liniiiiii

Անմրցանակ

«Բարև ձեզ», «բարև», «Բրիթիշ քաունսիլից է, դուք մասնակցել եք «Երկու խոսք կնոջ կյանքից» լրագրողական աշխատանքների մրցույթին, հունվարի 27-ին մրցանակաբաշխությունն է, դուք հրավիրված եք, պետք է հաստատեք՝ գալու եք, թե ոչ»։ «Ինձ մրցանակ տվե՞լ եք», «Գիտեք, ծրարները այդ օրը պետք է բացվեն, այդ ժամանակ էլ հայտնի կլինի»։ Չեմ գնա. «Գիտեք, հավանաբար չգամ», «Ինչո՞ւ, դուք կարող է ստանաք»։ «Տեսնենք»։ Մինչև չիմանամ, որ առաջին մրցանակն եմ ստանում, ո՞ւր եմ գալիս, գամ, որ մանթրաշ նայեմ, թե ով ա ստանում առաջինը՞։
Որ մրցույթի հայտարարությունը տեսա, դեկտեմբերին էր, ասի ներկայացնեմ միասեռական հայ կանանց մասին գրածս նյութը՝ http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&IID=1214&CID=3314&AID=3473&lng=arm բայց իմանալով, որ հաստատ ինձ մրցանակ չեն տալու. վստահ էի։ Ասի ներկայացնեմ, որ նյութս գնա, ճամփա ընկնի, կարդա հասարակական սեկտորի վերնախավը, կանանց պաշտպանության ջատագովները, տեսնեն, թե ինչեր կան Հայաստանում, ու մերժեն։
Մի քանի պատճառով մրցանակ չէին տալու։ 1-ին, Հայաստանում չկա էն ժյուրին, որ գնահատի գրածս։
Անցել են այն ժամանակները, երբ ես զրնգալեն մրցանակ էի ստանում՝ լավագույնը, գլխավորը։ Առաջինը 98 թվին էր, Սորոսի գրասենյակի սահմանած Սպիտակի երկրաշարժի և փախստականների մասին լավագույն լրագրողական աշխատանքի մրցանակ։ Սորոսում Մարկ Գրիգորյանն էր, ու ժյուրիում եղանակ ստեղծողը երևի ինքն էր։ Հայաստանում ճանաչածս քիչ լրագրողներից, որ լրագրությունը սիրում է, հազվագյուտ մեկը, որի համար լրագրությունը խոպան չի։ Նաև Ինտերնյուսի Նունե Սարգսյանը, որ էն ժամանակ ինձ հետ նորմալ էր, այսինքն լավ էինք, բայց հետո, մի նյութում Նունեի աշխատանքի մի դրվագի անդրադարձա, որ ինքը չէր ուզի հրապարակվեր ու «Վահան ջանը» փոխարինվեց հազիվ բարևով կամ չբարևելով։ Ուրեմն, զրկվեցի հայկական մեդիայի ամենազդեցիկ մարդկանցից մեկի աջակցությունից։ Մրցանակ ստանալու առաջին դաս. եթե ուզում ես մրցանակ ստանալ, պիտի հայկական մեդիայի էլիտայի հետ լավ հարաբերություններ ունենաս։
Սորոսի մրցանակը գումարով ստացածս ամենամեծն էր, 1500 դոլարանոց կոմպյուտեր։ Կոմպը հիմա չգիտեմ ուր է, երբ նոթբուք առա, նվիրեցի էրեխեքիս, նրանք էլ անցյալ տարի նոր կոմպեր ունեն, ավելի հզոր։ Մնացել ա պրինտերը, թանաքային, գունավոր, բայց քանի տարի կլինի չեմ օգտագործում, անկյունը գցած ա։ Մերսի, մերսի։ Ինչ էլ լինի, իմ առաջին կոմպի շնորհիվ մուտք գործեցի բարձր տեխնոլոգիաներ, իմ զզվելի ձեռագրից անցա հատիկ-հատիկ ստեղնաշարի վրա տառեր չխկացնելուն, ու հիմա եթե կոմպերը աշխարհով մեկ վերանան էլ, էլ երբեք ձեռով նյութ չեմ գրի։ հեռախոսի գծով էլ, որ թվում էր մենակ խոսելու համար է, մտա ինտերնետ ու աշխարհը տունս լցվեց։ Մերսի, մերսի, մանավանդ, Մարկ, քեզ եմ շնորհակալ։
Նույն, թե հաջորդ տարին ստացա P.E.N ակումբի սահմանած լավագույն պատմվածքի մրցանակը։ Ճիշտ ա, հիմա էդ պատմվածքս՝ «Պրեմիերա», հենց ձեռս ա ընկնում, սիրտս խառնում ա, դուրս չի գալիս, բայց ռեզիումեներում գրում եմ՝ P.E.N-ի մրցանակ։ Որ գիրք տպեմ, հաստատ մեջը չեմ դնի։ Բայց «Պրեմերիան» հերիք չի թարգմանվեց անգլերեն, տպվեց P.E.N.-ի ալմանախում, առաջին ու վերջին ալմանախում, մեկ էլ ինտերնետում տեսա թարգմանված մակեդոներեն։ Մրցանակն էլ ով ա տվել՝ ոչ ավել ոչ պակաս Հենրիկ Էդոյանը՝ գրականության նուրբ գիտակն ու էսթետը, որ հիմա մեր «Ինքնագիրը» քրֆելով ման ա գալիս։ Որ ասում են՝ Էդոյանը էլի «Ինքնագիրը» քրֆել ա, ասում եմ, իրան հիշեցրեք որ ինձ մրցանակ ա տվել ու «Ինքնագրի» համար ինքն էլ իր մեղքի բաժինը ունի։ Ընկեր Էդոյան, մրցանակ եք տվել, կարծել եմ գրող եմ ու գրել եմ ավելի «վատ» բաներ, էդ էլ հեչ, տպել էլ ենք ավելի «վատ» բաներ ու դեռ տպելու ենք մինչև չգաք ու մրցանակը հետ չուզեք։ Փողը հետ չեմ տա, բայց թուղթը՝ խնդրեմ։
Մյուս P.E.N-ի մրցույթում մատոռ մնացի, մրցանակը ինձ չհասավ, ժյուրին ուրիշ էր, Էդոյանի տեղը՝ Արծրուն Ավագյան, Սուրեն Աբրահամյան մեկ էլ կարծեմ Տիգրան Պասկևիչյան, որ իրեքով մի Էդոյան չափ էլ չեղան։ Ներկայացրածս պատմվածքը՝ «Բեմադրություն երկու տարբերակով» թեև «Պրեմերայից» ավելի վատն էր, բայց իմ համար ավելի լավը։ Ու վերջը, սկսեցի գրել էնպիսի վատ պատմվածքներ, որ մտքովս էլ չէր անցնում մրցույթի ներկայացնել։
Իսկ երբ գիտես, որ գրականության ոլորտում էնպիսի արտադրանք ես տալիս, որ 100 տոկոսով էլ ГОСТ չես ստանալու, մնում է քո մրցանակը սահմանես։
2002 թվին Պրոմեդիայի մրցանակը՝ սոցիալական թեմայով գրված լավագույն հոդվածի համար։ 500 դոլար։ Ռեստորանում, շքեղ սեղաններ, ուտելիքն ու խմիչքը անսպառ։ Հայտարարում են Վահան Իշխանյան, ու ես ուրախ-ուրախ բարձրանում եմ բեմ։ Պրոմեդիայում էլ յանկի Պիտերն էր որոշողը, հիմնական որոշողը։ Հիմա Մարկն էլ, Պիտերն էլ Հայաստանում չեն, ու մրցանակ ստանալու շանսերս զրոյի են հավասարվել։ Իսկ ռեստորանն էլ, ուր մրցանակ ստացա, վերածվել է «Տերանովա» հագուստի խանութի, բայց սա ի՞նչ կապ ունի մրցանակ չստանալու հետ, չգիտեմ։
Բայց էշի համառությամբ, որ իմանում եմ որևէ մրցույթի մասին, նյութ ներկայացնում եմ։ Լինում ա ստանում եմ երկրորդ մրցանակ, նույնիսկ հետը դրամական պարգև՝ մի հարյուր-երկու հարյուր դոլար, էլի բան ա, լինում ա որ ըսկի անունս էլ չի երևում հաղթողների մեջ, նույնիսկ մասնակցության համար թղթի կտորի չեն արժանացնում։ Ժյուրիներն տարբեր են, ինձ համար հարգելի մարդիկ, նաև էնպիսիները, որ էրկու ոչխար դավերիա չէի անի ու նաև լրգարողներ, որոնց լրագրող դառնալը աչքիս առաջ է եղել, էկել անցել են ինձնից ու որոշում են թե ես ոնց եմ գրում։ Ժյուրիի մեջ նաև կան այնպիսիները, որոնց մեծ հաճույք եմ պարգևած լինում, որ հնարավորություն եմ տվել նյութս ջնջեն։
Իսկ ես արդեն 20 տարուց ավել գրում եմ ու ոչ մի ժյուրիի անդամ չեղա։ Մենակ մի անգամ, ժյուրիի նախագահ՝ թափառական երաժիշտների մրցույթի ժյուրիի նախագահն էի։ Բայց մինչև հիմա մտածում եմ, որ մի մասնակցի դեպքում անարդար վարվեցինք, առաջինը նորմալ էր՝ակորդեոնիստ, երկրորդն էլ՝ ակորդեոնիստ, բայց երրորդը՝ էլի ակորդեոնիստի տվեցինք, անարդար էր, պիտի տայինք կլարնետ, դափ ու էլի մի գործիք նվագող ընտանեկան նվագախմբին՝ հայր ու էրկու էրեխեք։ Նրանք մրցանակ չստացան, ու տխուր-տխուր էրեխեքը մեզ էին նայում, սպասում գոնե մի ձեն հանենք, թե ինչի իրանց կյանքը էսպես դասավորվեց, իսկ հերն էլ ասեց՝ էլ մենք ձեր մրցույթներին չենք մասնակցի։ Հիմա հերը մենակ ա նվագում, էրեխեքը հետը չեն, հիմա Աբովյան Թումանյան խաչմերուկից մի քիչ վերև նվագում ա ու վերջին անգամ տեսա՝ Մանսուրյանը դրամ էր գցում, իսկ ինքը ի նշան շնորհակալության մաեստրոյին խոնարհվում։
Բայց որ տեսնեմ կյանքը իմաստավորվելու տեղ ունի , ինքս ժյուրի կստեղծեմ, երկու հոգիանոց ժյուրի կլինի՝ ես ու Վիոլետը ու մրցանակ կսահմանենք, չէ, ոչ լրգարողական, առաջին հերթին գրական մրցանակ։
Ֆրանսահայ գրող Դենի Դոնիկյանը ասում էր՝ ես մրցանակներին դեմ եմ, ոչ մի անգամ չեմ մասնակցել, դու էլ մի մասնակցի։ Ասում եմ՝ չեմ մասնակցի, բայց որ մեջը փող ա լինում՝ կմասնակցեմ։ Ծիծաղում ա, հա հասկանում եմ, ասում ա։ Մի հարյուր հազար դրամը, եթե իմ սփյուռքահայ ընկերոջ համար Հայաստանում մի քյասիբ ընտանիք օգնելու փող ա, իմ համար իմ ծախսերը հոգալու հավելյալ միջոց։ Համաձայն եմ, որ մասնակցելով պրիզնատ ես գալիս ժյուրին՝որպես գնահատող ինստանցիա, ընդունում ես որ ինչ որ մեկը կամ խումբ կարող է որոշել լավն ու վատը։ Բայց մեր քյասիբ երկրում երկար-բարակ մտածելու ժամանակ չկա, մասնակցեմ-չմասնակցեմ, սկզբունք խաղցնեմ, կներկայացնեմ, չտան՝ չտան, տան՝ ավելի լավ, էրկու կոպեկով ամսվա բյուջես կավելանա։
2-րդ պատճառը, որ գիտեի՝ չեմ ստանա. ով էր գժվել հայ լեսբուհիների վերաբերյալ նյութին մրցանակ տար։ Ու իմ պատկերացումները մեկին-մեկ բռնեցին իրականությանը։ Ինչքան էլ իրավապաշտպանությամբ ծրագրեր իրականացնեն, կանանց իրավունքներ ու նման բաներ, մեկ ա, պրովոկացիա ես անում, լեսբուհու թեմա ես ներկայացնում, բացվում է նրանց իրական դեմքը՝դրամաշնորհը դրամաշնորհ, բայց մենք չենք կարող մարդու իրվունքների անվան տակ հրաժարվել մեր ազգային ավանդույթից։
Հունվարի 27-ին իրիկունը մարշրուտնու մեջ ձեռիս հեռախոսը զանգում ա՝ Ավո, ախպերս ա՝ «Էս ինչի՞ չես գալիս մրցանակդ ստանաս»։ «Ի՞նչ մրցանակ»։ «Կանանց թեմայով նյութիդ համար»։ «Հա, պարզ ա, ի՞նչ մրցանակ են տվել, որերո՞րդ»։ «Երրորդ մրցանակ, դիպլոմ են տվել մասնակցության համար»։ Այսինքն, երևի բոլորին մի թղթի կտոր տվել են, որ աբիժնիկներ չմնան։ «Բա ես կարո՞ղ ա գամ երրորդ մրցանակ ստանալու, ես որ չեմ էկել ստանաու, բա դո՞ւ իմ տեղը ուր ես ստանում։ «Անունդ կարդացին՝ չկայիր, ասեցին՝ եղբայրն ա ստեղ։ Մոտեցա, մրցանակ հանձնողը ասեց՝ իմ կարծիքով ԼԱՎԱԳՈՒՅՆ ՈՒ ԱՄԵՆԱՀԱՄԱՐձԱԿ ՆՅՈՒԹՆ է։ Հետո լրգարողներից մեկն էլ ասեց՝ ամենալավ նյութն էր, բայց որ մրցանակը իրան տային, կստացվեր՝ լեսբուհիներին պրոպագանդում են»։
Ինտերնետային լավագույն նյութի առաջին մրցանակը ստացավ մեր Սառան Խոջոյան՝ 100 հազար դրամ։ http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&IID=1220&CID=3392&AID=3522&lng=arm Շնորհավոում եմ Սառա ջան։ Երկրորդի մասին «Արմենիանաուն» ինֆո չէր տվել, շնորհավորելու բան էլ էնքան չկա, փող էլ չկա մեջը, մենակ թղթի կտոր։ Երրորդն էլ դե ես եմ։
Հրավիրատոմսը ուղարկել էին Արմենիանաու, վերցրի, մեջը Ժյուրիի կազմը։ Գրեթե բոլորին ճանաչում եմ ու հարգում՝Աշոտ Մելիքյան, Ջեմմա Հասրաթյան, Էլինա Պողոսբեկյան։ Չեմ կարծում, թե իմ դեմ որևէ բան ունեն, Աշոտն ու Հասրաթյանը հաստատ չունեն, Էլինան էլ երևի չի ունենա, չէ՞, Էլինա, 10 տարուց ավել կլինի քեզ չեմ տեսել։ Լավ, պիտի որ իրանց ճաշակով ընտրություն արած լինեն։ Նորմալ է, դեմ բան չունեմ, էլի բան է, որ լեսբուհիների մասին նյութին երրորդ մրցնակ տվել են, թեկուզ թղթի կտոր, բայց սենց թե ընենց դուրս է գալիս, որ հանդուրժել են նրանց գոյությունը։
Ժյուրիում մենակ մեկն էր անծանոթ, Նաիրա Սուլթանյան՝ Բրիտանական դեսպանատուն։ Ո՞վ է։ Փնտրում եմ ինտերնետում, գտնում՝ Սուլթանյանը ներկայացնում է «Երկու խոսք կնոջ կյանքից» մրցանակաբաշխությունը. «Մենք ունեցանք եւ ուրախալի, եւ տխուր բացահայտումներ: Ուրախալին այն էր, որ լրագրողները կարողացել էին գտնել ճիշտ կերպարների, բայց մատուցման առումով դեռ անելիք կա»:
Կուզեի Սուլթանյանին խնդրել, նախ բացատրեր, թե իմ նյութում մատուցման առումով ինչ անելիք կա, քննադատությունը միշտ օգտակար է վարպետությունը կատարելագործելու համար, ու հետո մի սեմինար կազմակերպի ու սովորեցնի մատուցման անելիքները։ Էլի կանեն մրցույթ ու ես հմտություններ ձեռք բերած կլինեմ, թե ինչպես նյութերս մատուցեմ, որ ժյուրիի քիմքին հաճելի լինի։ Եթե բլոգս կարդա-իմանա՝ լավ, եթե չկարդա՝ ոչինչ, առանց Սուլթանյանի դասընթացների կարելի է ապրել։


tert.am
17.փետրվար.2009թ.


մեկնաբանություններ

Posted in Uncategorized Edit
3 Responses
anahit Says: after publication. e-->February 19th, 2009 at 1:33 am e
Վահան շատ հետաքրքիր ա կարդալը, որովհետեև հիշում եմ երբ երեք տարի շարունակ նախագահի մրցանակ ինձ չտվեցին գրականության բնագավառում, չնայած իմ կարծիքով իմ գիրքը շատ ավելի լավն էր, քան… ում չգիտես ինչի որոշել էին գրող դարձձնել, ու ես շատ ցավոտ պատմում էի, որ ինձ որպես մրցակից հասցնում են ֆինալ ու վերջում կանչում դիպլոմ տալիս եմնակ իսկ պողը տալիս ուրիշի, ու ասում երեք երկու ձայներով ժյուրին որոշեց քեզ չտալ մրցանակ, այսինքն որոշեց տալ մյուսին, էն ժյուրին, որ ինձ գովում էր, էն ժյուրին, որ իմ գիրքը դրել էր իր պետպատվերի մեջ, ու …ասում էիր ու Վիոլետն էլ, որ մրցանակներով չի որոշվում, բայց ես համառորեն ու հույսով սպասում էի ու ամեն անգամ ջարդվում: Մի խոսքով էս առիթ էր դարդերս պատմել, որովհետեւ չնայած ես ստացա Նախագահի Երիտասարդական մրցանակ լուսանկարներիս համար, ես կարծում եմ, որ գոնե էն ժամանակ ես ավելի լավ գրող էի քան լուսանկարիչ: Ես էն ժամանակ էլ առանձնապես չուրախացա իմ մրցանակով, որովհետեւ ես ամեն դեպքում սպասում էի իմ գրականության արձագանքին, ու էդ էլի հերթական երրորդ ֆինալ անցաց մասնակցի մրցանակ էր, երկուսից մեկը երեք տարի եւ ոչ մի անգամ: Լավ ա որակս պահում էի: Բայց էսօր ես լուսանկարչությամբ եմ զբաղվում, ու հիմա էլ Դանիայում փորձում եմ գիտելիքներս լայնացնել ու դառնալ ինչ-որ բան, ու միշտ միշտ միշտ մեկ ա մեկ ա մտածում եմ, ովքեր են մրցանակներ տվողները: Եթե քո դեպքում կային գոնե մարդիկ, որ ժյուր էին ու ինչ-որ բան գիտեին, էս դեպքում մենակ մեկն էր, էն էլ … ու ոչ էլ անգամ Վիոլետը կար, բայաց կային… Հա մոռացա երկուսն էին, մեկն էլ Աղասի Այվազյանն էր, ով առաջին տարին երբ ժյուր էր, ուրիշների պատմելով իմ համար դոշ էր տվել… ինչեվիցե, Վահան ջան, մեր երկրում ոչինչ տեղում չի, հեռվից ավելի պարզ եմ տեսնում ամեն ինչ: Ու առաջին շաբաթը ոնց որ ցնորված լինեի որ նայում էի էս մարդկանց դեմքի հանգստությանը…Ու բայց ինչ պորֆեսիոնալ իրանց գործն են անում: Հիշում եմ անգամ օլիմպիադաներին իմ ընկերուհին ավելի քիչ էր լուծում, բայց անցնում էր հաջրդ փուլ, իսկ ես աղմուկ էի բարձրացնում, որ օգնում են, որ ինձնից արտագրում են, որ արդար չի ու ինձ ռադ էին անում… ուֆ… Իմիջիայլոց նոր գերմանացում մեր բնակարանի հարցրի ձեզ մոտ ոնց ա եվրոտեսիլի ժամանակ սաղ իրար եք խառնվում, բալետ անում, ասում ա չէ հա, լինում ա չեն էլ իմանում, իսկ մեր բյուջեից ինչքան փող ա տրամադրվում Սիրուշոյի շորերի ու սանրվածքի համար, միշտ հիշելով մեր ունեցածի համեմատ… Չգիտեմ էս ինչ կապ ուներ, ուղղակի գրեցի էլի…
sarerkan Says: after publication. e-->February 20th, 2009 at 12:44 pm e
Զարմանալի անկեղծությամբ եք գրում, նույնիսկ անսովոր է, երեւի մենք ընտելացած չենք նման անկեղծության, եւ պատահական չէ, որ ձեր գրածը ուրիշներին էլ մղում է անկեղծության, ինչպես Անահիտին: Ուղղակի պետք է հասկանանք, որ ժյուրիները կազմված են մարդկանցից, իսկ մարդը սուբյեկտիվ է լինում, բնական է: Սակայն մեր մոտ կա նաեւ այլ պրոբլեմ, ժյուրիները հաճախ մրցանակների շնորհիվ անձնական կամ խմբակային հարցեր են լուծում, մեկին մրցանակ տալուց գնում են նրա հետագա վերաբերմունքը ի օգուտ իրենց: Ցավալի է, բայց հաճախ չի պահպանվում պրոֆեսիոնալ նվազագույն շեմը, եւ դա բոլոր ոլորտներում: Իսկ այս մենթալիտետով հնարավոր չէ հասարակության մեջ լուրջ փոփոխությունների ակընկալիք ունենալ: Օրինակ պատկերացրեք` ազատ մամուլը խրախուսող մրցանակաբաշխության ընթացքում ժյուրին գործելու է նույն սկզբունքով, էլ ինչպե՞ս կարող է վիճակը փոխվել:
artakin Says: after publication. e-->February 26th, 2009 at 10:50 pm e
“- Таких мало, - возразил Дон Кихот. - А скажите, ваша милость, что застихи сочиняете вы ныне? Ваш батюшка говорил мне, что вы этим обеспокоены иозабочены. Если - глоссу, то по этой части я кое-что смыслю и охотно бы васпослушал, и если вы готовитесь к литературному состязанию, то постарайтесь,ваша милость, получить вторую премию, ибо первая премия неизменноприсуждается особам влиятельным или высокопоставленным, вторая жеприсуждается исключительно по справедливости, - таким образом, третья премиястановится второю, а вторая, по тем же соображениям, первою, точь-в-точь какученые степени в университете. Однако ж со всем тем получить правоназываться первым - это великое дело.“Пока что он мне не кажется сумасшедшим, посмотрим, что будет дальше”,- подумал дон Лоренсо.”
Мигель де Сервантес Сааведра. Хитроумный идальго Дон Кихот Ламанчский (Часть 2)

Բարև տվի, բարևս չառար… Քար լինելը արտահայտման ազատության ռեսուրս

Արտահայտման ազատության նվիրված խորհրդակցություն Ծաղկաձորում։ Երևի մոտ 80 մասնակից։Ես էլ, չգիտեմ ինչի, ընկել էի հայ մտավորականների ու հասարկական գործիչների էս ցուցակում ու ուրբաթ-շաբաթ անցկացրի Ծաղկաձորում։
Մասնակիցները պիտի բաժանվեին թեմատիկ յոթ խմբերի, ես սեղանին մի հայացք գցեցի, ու միանգամից ընտրեցի «Հասրակություն և ազատությունը»։Խմբում յոթ հոգի՝ ռեժիսոր ու պատմաբան, ազգագրագետ ու լրագրող, պացեֆիստ ու պետական ծառայող ու կամավոր գործազուրկ՝ այսինքն ես։
Առաջին օրը քննարկվում է՝ ինչն է հասարակության մեջ խոչընդոտում արտահայտման ազատությանը՝ տաբուներ, հասրակական բարոյականություն, պատերազմ, ինֆորմացիայի բացակայություն, կրթության պակաս, անհադնուրժողականություն և այլն։ Երկրորդ օրը՝ինչ ռեսուրսներ կան արտահայտման ազատության համար՝ մի քանի դեպքում խոչընդոտների հականիշները դառնում են ռեսուրս, օրինակ ինֆորմացիան, հանդուրժողականությունը որպես ռեսուրսներ։
Բայց երկու օրերի ընթացքում էլ մի թեմա կար որ ոչ մի կերպ չէր շրջանցվում՝անցյալ տարվա փետրվարյան ցույցերն ու ընտրությունները ու համ էլ մարտի մեկը։
«Ես գնացի միտինգի, ընկերներիցս շատերը մասնակցում էին, ու ինչ ատելություն կար, ուզում էի սիրուց խոսել, չէր լսվում, ոչ ոք չէր ուզում լսել»,-ասում է Ժիրայր Դադասյանը։ «Ոչ, այնտեղ միայն սեր էր, բոլորն իրար սիրում էին»,-պատասխանում է մոդերատորը՝Միքայելը։ «Այնտեղ միմյանց սիրող մարդիկ էին, որոնք ատում էին նրանց ով իրենց հետ չի»,-ասում եմ ես։
Ու ես պատմում եմ, թե ինչպես որևէ մեկը որ համարձակվում էր քննադատել Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, ինչ հարձակման ու վիրավորանքներ էր ստանում լևոնականներից, մարդիկ վախենում էին բարձրաձայն մի խոսք ասել, հանկարծ լևոնական մամուլի քֆուրների տարափի տակ չընկնեն, մի լրագրող պատմում էր, որ նույնիսկ պաշտոնյաները առանձին շարժման դեմ են խոսում, բայց հենց դիկտաֆոնը միացնում ես ձենը կտրում են՝ես գործ չունեմ, թող ուրիշը ասի։ Իսկական տեռոր։ Գրենք հասրակական տեռոր։ «Չէ, տեռորը խիստ է ասված»,-ասում է տեռորի մասնագետ պատմաբանը։ Ու որպես ազատ արտահայտման խոչընդոտ մտնում է անհանդուրժողականությունն ու այլատյացությունը՝քսենոֆոբիա։
Հաջորդ օրն էլ, ականջիս մեր խմբի երկու մասնակիցների զրույցը, մեկը պատմում էր Նիկոլ Փաշինյանի թշնամական ելույթը. «ո՞նց, իսկապես Նիկոլը տենց բան ա ասել, ես չեմ եղել միտինգներում»,-հարցնում եմ։ «Ականջովս եմ լսել, Նիկոլն ասում է՝ մեր երեխաները ձեր երեխաներին բարև չեն տալու»,-ասում է գործընկերը(անունները չգրեմ, մարդ ես, գուցե չուզեին հրապարակվեր)։ «Լևոնն էլ էր նույնը ասում,-ասում եմ ես ու մեջբերում,- ասում էր՝ նրանց հարևանները բարև չեն տալու»։
Գործընեկրս գիտեր, պատմաբան է ու ասում է որ նույնատիպ ելույթներ էր ունենում Ֆիդել Կաստրոն Կուբայի հեղափոխության ժամանակ, որ հետո խոսքը գործի վերածեց երկիրը մխրճեց բռնությունների մեջ նրանց նկատմամբ ում պիտի բարև չտային։
Մարինե Պետրոսյանի հետ մի քանի անգամ վիճել եմ, թե ձեր շարժումը անհանդուրժող ա, ձեր լիդերը տականք ա անվանում նրանց ովքեր ձեզ հետ չեն, բա որ իշխանության գաք ի՛նչ եք անելու, տեռոր՝ տականք-մականք մաքրելու եք։ Մարինեն ասում էր՝ ո՞նց ա ասել, ուղարկի կարդամ։ Հետաքրքիր մարդիկ են, ինչի՞ ես պիտի նկատած լինեմ էդ ելույթները, որ ոտս օպերայի հայաթ չէի էլ դրել, իսկ ինքը որ օպերայի հայաթից տուն չէր գնում, չի լսել ու չի նկատել։
Էյֆորիայի մեջ ինչպե՞ս նկատի, մտածելու կարողությունը խանգարում ա օվկիանոսյին զգցումին, մասսայի մեջ ձուլված լինելու հաճույքին։ Գիտեի, որ ուղարկեմ-չուղարկեմ բան չի փոխվելու, էքստազի մեջ մարդուն ոչ մի բան չես կարա ապացուցես։ Ես նույնիսկ էսսե գրեցի, որ գոնե նրանք նկատեն ովքեր ուժ ունեն՝ միտքը էմոցիային չզոհաբերելու։ http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&IID=1176&CID=2811&AID=2876&lng=arm
Խմբագիրս մի քիչ կրճատել էր Լևոնի խոսքը ու հիմա առիթ ա ամբողջական մեջբերեմ էսսեիս սկիզբը որպես Ծաղկաձորյան խորհրդաժողովի լրացում.
«Ես չեմ կարծում, որ Հայաստանում կգտնվի արժանապատվություն ունեցող որեւէ մարդ, որը դեմ դուրս կգա ժողովրդին եւ չկանգնի մեր կողքին: Ցավում եմ, որ տականքը շատ է, բայց վստահ եղեք, որ որքան հզորանում է մեր շարժումը, որքան համախմբվում է մեր ժողովուրդը, այդ տականքը նվազում, գնում մտնում է իր բները. նրանց ձայնը վաղը չի լսվելու, նրանց հարեւանները վաղը բարեւ չեն տալու, դրանց երեխաները ամաչելու են իրենց ծնողների համար»,-ասաց նա: «Այո»,- բացականչեց հրապարակը:
Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթն է փետրվարի 23-ին։ Կարդում եմ այս տողերը, ու սիրտս սկսում է ուժեղ խփել. ես Լեւոնի կողքին չեմ կանգնում, ես, կինս, երեխաներս, հարազատներս, մենք բոլորս «տականք ենք»։ Իսկ հրապարակում իմ բազմաթիվ ընկերներ ողջունում են Լեւոնի ամեն ասածի։ Արդեն նախկին ընկերներ։ Մենք մտել ենք մեր տները, իրար զանգում ենք իմանալու թե ինչ է կարտարվում, ու լուրերը մտահոգիչ են, նորանոր մարդիկ են միանում Լեւոնին, գեներալներ, պատգամավորներ, պաշտոնյաներ, օլիգարխներ, Լեւոնը հայտարարում է, որ ոստիկանության բարձրաստիճան պաշտոնյաները իր կողմն են անցել։ Իսկ զանգվածը գնալով մեծանում է օպերայում։
Ընկերս ասում է, որ աղջիկը մասնակցում է դասադուլին, հարցնում եմ ՝ լեւոնակա՞ն է, չէ, ինչ ես ասում, որ դասի գնա՝ դավաճան կասեն։
Քարոզարշավի ընթացքում, փետրվարի 9-ին, անցնում էի Թումանյանով եւ լսեցի Լեւոնի ելույթը. «Այս հանրահավաքը եւ երթը ցույց տվեցին, որ ջրբաժանը հստակ գծված է` մի կողմից արժանապատիվ, ազատ, քաջ, հերոս քաղաքացին է, հայ ժողովուրդը, մյուս կողմից` ազգի տականքը»։
Ամբողջ քարոզարշավին Լեւոնի մամուլն ու ինքը ազգը բաժանում էին տականքի ու հերոսի, Վասակյան ու Վարդանանց, դավաճանի ու հայրենասերի։ Նյարդայնացնում էր, բայց տագնապ չկար։ Հիմա տագնապ է, աչքիս առաջ տեսնում եմ, թե ինչպես է «ազնիվ ռասան», իշխանություն գրավում»։
Աեմն ինչ օքեյ է, ֆյուրերը ասել է բարև չտաք ու չեն տալիս։ Դեմս են դուրս գալիս հին ընկերներ, մեկը կանգնում բարևում՝ ոնց ես-ոնց չես, մյուսը հեռվում սպասում, ի՛նչ բարև՝ ես համարձակվել եմ Լևոնի դեմ գրեմ, «Առանց ընտրության» էսսեն Ինքնագրի երրորդ համարում http://www.inknagir.org/index.php?groupid=29&task=content&id=147&lang=arm
Խանութում դեմս ա դուրս գալիս ծանոթ նկարիչ ու ճամփեն փոխում, կարծում եմ չի նկատել, բռնցնում եմ՝ բարև, թեթև գլխով ա անում, ու փախնում։ Փաստորեն քաշեցի մարդուն, ստիպեցի տականքին բարև տա։ Հետաքրիր մարդ ա, կինը դպրոցի տնօրեն, ինքն էլ մինչև վերջերս մի կենտրոնի տնօրեն, հիմա ոնց որ հակառակը լինի ես եմ՝ տնօրենը ու պետությունից օգտվողը։
Մյուս նկարիչը, կաֆեում մի քանի տարի իրար հետ նստել ենք, իրա արվեստանոցում պրեֆ խաղացել, հիմա չի բարևում, մեկ, էրկու, իրեք, ես եմ դեմը հատուկ կտրում՝ բարև, թեթև գլխով ա անում ու անցնում։ Կաֆեում Բիձու հետ նստած ենք, նկարիչը Բիձու ընկեր՝քիփ, մոտենում ա, դե ես չկամ, Բիձուն թեթև բարևում ա ու անցնում։ «Էս հետդ լավ չի», հարցնում եմ, Բիձեն ասում ա, հա, լավ չի, որ չեմ մտնում իրանց քաղաքականության մեջ, վատացել ա։ Դե Բիձու բախտը բերել ա, հո հոդված-մոդված չի գրել։ Իսկ ես աշխարհով մեկ եմ արտահայտվել՝ Արմենիանաուում՝ «Ներքին արյունահոսություն. ճգնաժամը հայաստանցիներին տրամադրել է ղարաբաղցիների դեմ», դաժե Հայլուրով են հաղորդել http://www.armenianow.com/?action=viewArticle&IID=1180&AID=2922&lng=arm
Ուրիշ նկարիչի հարցնում եմ, արա էս խի էս, էն չեն բարևում։ «Դե գիտես Վահան ջան քեզ դավաճան են համարում»։ «Դու էլ՞ ես համարում»։«Չէ, որ ես էլ համարեի բարև չէի տա»։«Հիմա մերսի՞ ասեմ, որ բարևում ես»։
Եթե ուրիշների համար բարևն Աստծունն է, լևոնականի համար՝ բարևն Լևոնինն է։
Ու խեռիս, որոշեցի՝ էլ ես չբարևեմ, դաժե սառը բարևին չարձագանքեմ, չկան, գոյություն չունեն իմ համար։ Ճիշտ ա, եթե մինչև շարժումը քաղաքում երկու-երեք, քարը տրաքի չորս հոգի կար, որ չէի բարևում, հիմա շատացան, բայց խեռիս, խի՞ իրանք պիտի որոշեն բարևեն թե չբարևեն, սառը բարևեն թե ջերմ։
Ավելի հանդուրժողները, խոսում են հետս, բայց կպնողական, ասում են, թե ամոթ էր, որ նյութդ Հայլուրով հաղորդեցին։ Այ քեզ բան , ասում եմ, սաղդ էլ մեռնում եք, որ Հայլուրով ձեր գործերը ցույց տան, հետներդ ինտերվյու անեն, բայց ես մի անգամ չասի, չէ՞, քո մասին խի՞ են Հայլուրով հաղորդում։ Չբարևողներից համարյա բոլորն էլ Հայլուր կամ հանրային կամ ինչպես իրենք են ծաղրանքով ասում «պատասխանատու լրատվամիջոցներ» ընկել են։ Իսկ ես՝ Հայլուր առաջին անգամ, էն էլ առանց ինձ հարցնելու տեքստս բռնել կարդացել են։ Լավ են արել, գոհ եմ որ աշխարհում հնարավորին չափ շատ մարդ լսեց հայկական այլատյացության մասին։
Կխաղաղվի, էլի մի քիչ էլ ժամանակը կհոսի ու չբարևողներս հերթով Հայլուր, կամ վաբշե հանրային ընկնելու համար իրանց կճղեն։ Բայց ես էրեսով չեմ տա, որտև էրեսով տալու համար պիտի բարևես։ Արդեն ընկնում են, մի մտավորական որ փրփուրը բերանը վրաս գոռում էր՝ես չեմ ուզում որ իմ նախագահը նարկոման լինի, հիմա հանրային հեռուստատեսությունում հաղորդում ա ստացել։ Լավ ա, երբ պետք ա կգոռաս, որ հանկարծ չասեն քեզ տականք, ինչպես լատենտ, թաքուն հոմոսեքսուալիստն ա ամենահոմոֆոբ ելույթներն ուենում, որ չասեն թե գյոթ ա, իսկ երբ պետք ա՝ իշխանության հետ գործերդ լավ էլ առաջ ես տանում։
Իսկ Լևոն Ջավախյանը մատների վրա հաշվում ա՝ տասը հոգի իրան բարև չի տալիս։ Խի՞։ Պատմվածք էր տպել «Գրական թերթում»՝ «Լևոնի վերադրաձը»։ Մի հատված.
«Ձեռքերով հյուսված երկու շղթա զուգահեռաբար մխրճվեցին ամբոխի մեջ: Կենդանի շավիղ էր բացվում: Անսպասելի հայտնվեց ինքը` չորս մատների արանքում պահած անբաժան մուշտուկը: Քամուն տրված մազերը կնգուղի նման կախվել էին ծոծրակին, բացելով ճաղատը: Օդը պայթեց ծափերից ու բերանբաց կանչերից: Նա գնում էր ծափողջյունների տարափի տակ կծկված, մուշտուկը ամուր սեղմած բերանին: Մարդիկ ուժգին, իրար էին զարկում ափերը:
Սիրտս ահ ընկավ: Հանկարծ ձեռքները չջարդեին:
-Լև-ոն…, Լև-ոն…,-թնդում էր համազարկը:
Երևի Հիսուսի հայտնվելը Երուսաղեմում էն գինը չուներ, ինչ նրա հայտնությունը Ազատության հրապարակում: Քայլում էր մռայլ ու շտապ, ապավինած ծխախոտի գլանակին: Վա՞խն էր ուղեկիցը, թե՞ հրճվանքը` դժվար է ասել: Նա հավատում էր ինքն իրեն: Նրան հավատում էին նրանք: Նա էր կենդանի աստվածը: Նա` ազատությունը… Ազատությունը ամբոխի մեջ: Ահա նա` մուշտուկը ձեռքին… Նրբագեղ ծխում էր: Հավատը զորավոր էր: Այն մեռելին էլ կյանք կտար: Լևոնը տասը տարվա քաղաքական դիակ էր: Հավատը նրան կյանք էր տվել: Հիմա նա կենդանի կուռք է: Մարդիկ նայում էին մի ուղղությամբ, նրա ուղղությամբ: Նրանք իրենց իղձերի շավիղն էին հարդարում: Միայն թե, գտնվել էր մեկը, որ նրանց հետ չէր:
-Պռովոկատոր ա,- ասում էին,- հատուկ ուղարկված…
-Ինչի՞…,- հետաքրքրվեցի:
-Ասում ա,- ասացին,- ժողովուրդն առանց սերուցք` մածուն ա, առանց սերի…
Յուրաքանչյուրն, ասում ա, պետությունը պիտի փնտրի ավելի շուտ իր մեջ, քան նախագահի… Այլակերպ, ասում ա, մենք ժողովուրդ չենք, ամբոխ ենք…
-Նա էլ իր կարծիքն ունի,- ասի:
-Դե, թող ուրիշ տեղ գնա,- ասացին:
-Ինչի՞ որ…
-Այստեղ գալիս են նրանք` ովքեր կարծիք չունեն,- խորհրդավոր բացատրեցին, ապա մեկը մատը տնկեց դեպի հարթակը,- Ահա մեր կարծիքը…
-Լև-ոն…, Լև-ոն… ,-մոլեգնում էր հրապարակը»:
Ու մի հատված էլ վերջից.
Վիճակը տագնապալի էր: Վերջում պարեց ինքը: Այն նման էր հրեշի անճոռնի գեղգեղանքի: Բայց չգիտես ինչու մարդկանց սրտերին աստծո դյութական թովչանք էր թվում: Հետո ճայթեց փոթորիկը: Զանգվածը կատաղի գրոհեց: Մոլեգնում էր ամբոխի տոռնադոն: Փոթորիկը ափ էր նետում փայտի կտորներ, երկաթի ձողեր, կենցաղային իրեր, քարի բեկորներ, դյուրավառ շշեր… Ոստիկանական լեգիոնը վահանները պարզած ճգնում էր այդ ամենի տակ: «Օդին վրա լուսարձակ գնդակներով զինվորներ սկսին կրակիլ,- պատմում էր ֆրանսահայ լրագրող ընկերս` Վահե Տեր-Մինասյանը,- Ան ատեն ցուցարարները սկսին գոռալ, սուլել, ձեռների փայտերը թափահարիլ… Եվ մենք հասկացանք, որ քաքին մեջ ենք…։
Բա որ պատմվածքն էլ Հայլուրով հաղորդեին, Ջավախյանը վաբշե կքաշվեր։ Բայց էլի ընեկեր ու բարեկամ խիստ նվազնում են, Ջավախյանը սրտնեղած պատմում ա.«Վիլոն դեմովս անցնում էր, բարև չտվեց, վզից բռնի, արա, ասում եմ, հազար տարվա ընկերս ես, խի չես բարևում, ասում ա՝ակցիա եմ անում»։
Իսկ գրողներից մեկն էլ, երբ Ջավախյանը Հյուսիսային պողոտայի մոտից անցնելուց էր եղել, հետևից գոռացել էր՝ քանի արծաթով ծախվեցիր։ Խեղճ Ջավախյան, արդեն 15 տարի բյուջեից մի կոպեկ չի ստացել, առավոտից իրիկուն վերնիսաժում ու ոսկու շուկայում արծաթի զարդերի առևտուր ա անում, իրա քրտինքով տուն պահում, ձմռան ցրտերին առողջությունը վարի ա տվել, ու մեկ էլ, մարդիկ, որոնց եկամուտը մենակ կոռումպացված պաշտեոնյաներից ա եղել կամ բյուջեից, Ջավախյանի հետևից ծախված են գոռում։
Ու, իսկականից, մարդ քար պիտի լիներ, որ լևոնական չդառնար։ Չդառնար, որ ի՞նչ, մենակ քֆուր ուտե՞ր։ Իսկ որ դառնում ես, կայֆ, ամբոխին ձուլված, հարմար, անհոգ, պաշտպանված, բոլորն իրար սիրում են։
Ուրեմն արտահայտման ազատություն ունենալու համար մարդ պիտի քար լինի։




Մեկնաբանություններ
Posted in Uncategorized | Edit|
26 Responses
uzogh Says: after publication. e-->February 6th, 2009 at 4:49 pm e
http://uzogh.livejournal.com/279208.html
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 6th, 2009 at 5:26 pm e
Հարգելի uzogh,
կարդացի ձեր բլոգում տեքստիս մասին ձեր գրածը։ Շնորհակալություն։ Անցյալ տարվա փետրվարյան օրերին ես հաճախ էի կարդում ձեր բլոգը, որն ինձ համար համատարած փսիխոզի մեջ հազվադեպ հանդիպող ողջամտության օազիսներից էր։
uzogh Says: after publication. e-->February 6th, 2009 at 6:20 pm e
Giteq inchn e zarmatsnum batsi ayd hetaqrqir transformatsiayits, vori masin gretsi?Ayn, vor ayd chbarevoghner@ kartses te liberal arzheqneri menashnorh en statsel. Pordzeq patkeratsnel mi iravitjak erb azgayin khtrakanutyun qarozogh@ vagh@ khosi mardu iravunqnerits. Ev amenatkhur@ ayn e, vor ays amen@ chi gtnum normal pataskhan. Dzer gratsi pes - inch-vor mi deputat vakhenalov, vor vagh@ iran qaqmej (sic! sa dzer nakhord grarman allaverdina ) kanen terterum sus er mnum.Myus koghmits el mi qich dzhvara aknkalel mardu iravunqneri masin stap kartsiq ayn mardkantsits, voronts menq pativ unenq tesnelu AZh-um.Lav, sa im vaghva grarman teman klini.
Hrant Says: after publication. e-->February 7th, 2009 at 2:07 am e
Տղերք գիտեք ինչ էրկուսիդ էլ անկեղծ ասեմ` ով ով, բայց դուք բարեւ տալուց մի խոսացեք էլի: Էն էլ տենց անմեղ դեմքի արտահայտությամբ: Մի այլ հարցից խոսայիք ռեակցիա չէի տա: Իշխանյանների գրեթե ողջ ընտանիքը ինձ բարեւ չի տալիս, կամ զոռով ա բարեւոմ, առանց որեւէ բացատրության, կամ խոսակցության միայն իմ քաղաքական հայացքների պատճառով` այլ տարբերակ ուղղակի չեմ կարող գտնել, թե հանկարծ ինու մի օրում սաղով ինձ սկսեցին չբարեւել: Ինչ վերաբերվում է քեզ, ուզող ջան, չեմ մոռանա անցյալ տարվա դեկտեմբերի 31-ը, երբ քեզ պատահական փողոցում տեսնելով հարցրեցի ոնց ես` ասեցիր` նազլո վռագամ լավ եմ: Մինչեւ հիմա մտքումս չի տեղավորվում էդ ֆռազի աբսուրդը: Մի բան էլ ասեմ, ու նոր առիթ տամ, որ ինձ կրկնակի չբարեւեք: Վահան Իշխանյան ու Պասկալ Ռուբո-Ուզող այսպիսի ջերմությունը մտերությունն ու իրար հասկանալը ուղղակի անեկդոտ է, որտեւ այս մարդկանց ոչինչ չի կարող միավորել բացի Լեւոնի վրա տարած լինելուց մինուս նշանով: Երկուսդ սար ու ձոր եք, ու համոզված եմ, իրար մասին լսել իսկ չէիք ուզի դեռ 2 տարի առաջ: Գիտեմ, որ իզուր գրեցի, բայց ուղղակի կոնկրետ էս թեման կոնկրետ ձեր կողմից բառձրացնելը ուղղակի աբասուրդ ա:
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 7th, 2009 at 11:29 am e
Հրանտ,
Ես քեզ միշտ էլ բարևել եմ, ու դա եղել է շատ մարդկանց ներկայությամբ, որոնք կարող են վկայել։ Ուրիշ բան, որ քո հետ չեմ ուզում զրուցել, և ոչ թե այն պատճառով, ինչը դու համարում ես քո քաղաքական հայացքը (ես կարծում եմ դու ուղղակի քաղաքական հայացքներ չունես)։ Նկատած կլինես, որ մինչև քո, այսպես կոչված, քաղաքական հայացքների ձևավորվելը, այսինքն մինչև Լևոնի ի հայտ գալը, ես այլևս չէի ուզում զրուցել քեզ հետ։ Պատճառն էլ ասեմ, դու քո հոդվածներում ստեր էիր գրում այն միջավայրի մասին որտեղ մենք շփվում էինք ու ես որոշեցի քեզ հետ բառ չփոխանակել որ ինձ էլ ստեր չվերագրես։ Կարող եմ կոնկրետ օրինակներ էլ բերել։ Նույնիսկ, եթե հիշում ես, ինձ մոտեցար CLUB-ում ու հարցրիր՝ գրածիս համար ինձնից նեղացե՞լ եք, ես ասի՝ ես չէ, բայց ուրիշները՝գուցե։Ինչ վերաբերում է մյուս Իշխանյաններին, ապա կարծում եմ նկատի ունես եղբորս, որն էլ իր անձնական պատճառը ունի քեզ չբարևելու։ Եթե ցանականա, այստեղ թող գրի, կամ այլ տեղ քեզ ասի։ Ասեմ, որ եղբայրս՝Ավետիքը մի քանի լևոնական ընկերներ ունի և հետները հարաբերությունները չի խզել, հենց մի քանի օր առաջ նրանց հետ խմում էր։Քո անձը մեջբերելը ճիշտ օրինակ չի, ու դու էլ լավ գիտես, որ ես շատ լևոնականների հետ նորմալ հարաբերություններ ունեմ, Ինքնագրի ակումբի հավաքներում, որոնց դու նախկինում գալիս էիր, մեծ մասը լևոնական են, և հենց այս բլոգիս մեջ էլ նրանց հաճախ մեջբերում եմ։ Սա էլ մի ապացույց է, որ քո հետ իմ հարաբերությունները քաղաքականության հետ կապ չունեն։Այսպիսով, դու այնպես արեցիր որ ես իմ որոշումս խախտեմ ու երկխոսության մեջ մտնեմ քեզ հետ։ Դու քո քոմենթի համար ասում ես որ իզուր գրեցիր, իսկ ես հուսամ, որ այս քայլիս համար չեմ ափսոսա։Նաև ասեմ, քեզ կարող է զարմացնել տարբեր հայացքներ ունեցող մարդկանց իրար հասկանալը, քանի որ ձեր առաջնորդը պատվիրել է այլ տեսակետ ունեցող մարդկանց տականք հռչակել ու նրանց այլև չբարևել, այսինքն չփորձել հասկանալ։ Իսկ իշխանության գալուց հետո, արդեն ինքը գիտեր, թե այդպիսիներին ինչ պիտի աներ։Բայց այսուհանդերձ, ես չգիտեի, որ Uzogh-ի հետ տարբեր հայացքներ ունենք։ Ուրեմն, եթե այդպես է, վատ չի, բազմազանությունը դիկտատորներն են ատում։
Hrant Says: after publication. e-->February 8th, 2009 at 12:14 am e
Ես ասեցի, թե իզուր եմ գրել, որովոհետեւ այնուամենայնիվ սա մեծամասամբ անձնական հարցերը պարզելու լավահույն տեղը չի, բայց ամեն դեպքում արդեն գրել եմ, ու երեւի լավ ա: Գոնե մի փոքր ավելի պարզ ա հիմա իմ համար:
Փորձեմ պատասխանել:Նախ էն ինչ քո ասաշներից ինձ ամենաէականն է թվում, հետո որոշ դետալների մասին:Էականը հետեւյալն ա: Դու գրում ես, թե դադարել ես իմ հետ շփվել ինչ-ինչ պատճառներով, ինչի մասին ես առաջին անգամ եմ լսում: Սա էական է նրանով, որ հանդուրժողականությունից եւ ազատականությունից խոսելը դեռ քիչ է: Ես համարում եմ, որ եթե դու մարդու հետ հանկարծակի դադարում ես շփվել, կամ բարեւել, նորմալ ա, որ դու էդ մարդուն տեղյակ պահես եւ այդ որոշման եւ դրա պատճառների մասին: Սա է իրական հանդուրժողականությունը եւ այլն: Իսկ այն ինչ ներկայացնում ես դու, իմ կարծիքով ինչ որ ասիականություն է, կամ չիգիտեմ ինչականություն: Ես չեմ ասում, թե մենք այնքան մոտ ենք եղել, որ դու պարտավոր էիր ինձ երկար բացատրություններ տալ, բայց ամեն դեպքում մենք նորմալ շփվել ենք, ու եթե քո կարծիով ես “ստեր եմ” ասել, կարելի էր էդ կարծիքի մասին ինձ տեղյակ պահել: Իսկ Ավիկի դեպքում էլ մի քիչ այլ է: Ես չեմ թաքցրել, որ Ավիկին շատ ավելի ջերմ եմ վերաբերվել, եւ մեծ համակրանք եմ ունեցել, եւ իրա դեպքում, իրոք նեղվել եմ, որ առանց իմ հետ խոսել փորձելու նա չերեզներով ինձ փոխանցեց իր որոշումը: Ի վերջո, եթե խոսք ա գնում հանդուրժողականության մասին, կարելի ա նախ մարդուն լսել, հետո որոշում ընդունել: Գուցե ե՞ս էլ ասելիք ունեի: Բայց դա ասենք իմ անձնական խնդիրն ա, ու մեծ հաշվով անցյալում ա: Սա է իմ կարծիքով էականը:
Հիմա դետալների մասին կարճ:1. Ես չեմ ասել, որ դու ինձ առհասարակ չես բարեւում: Գրել եմ` կամ չեն բարեւում, կամ զոռով են բարեւում: Դա վերաբերվում է եւ քեզ, եւ Վիոլետին, եւ Ավիկին:2. Եթե ես քո կարծիքով ստեր եմ գրել “միջավայրի մասին”, հիմա էլ դեմ չէի լինի լսել քո ակնարկած փաստերը, որովհետեւ բացարձակ չեմ պատկերացնում, թե ինչի մասին է խոսքը:3 Ոչ, ես չեմ նկատել, որ դու իմ հետ դադարել ես շփվել իմ “կարծեցյալ քաղաքական հայացքների” (չիգիտեմ, թե սա ինչ ա ակնարկում, բայց “խրեն ս նիմ”)փոփոխություններից առաջ: Ես նկատել եմ, որ “տարօրինակ” զուգադիպությամբ նշված երեքդ էլ սկսեցինք ինձ չբարեւել կամ զոռով բարեւել 2007-ի վերջից-2008-ի սկզբին: Քանի որ ինձ ոչ ոք տեղհակ չի պահել պատճառների մասին` ես իրավունք եմ ունեցել կարծել այն ինչ կարծել եմ: Ճիշտ ա, Ավիկին փորձել եմ նամակ գրել, բայց վերջում չուղարկեցի, որովհետեւ համընկավ մարտի մեկի հետ: Բայց նամակի սեւագիրը հիմա էլ կա մոտս: Ամեն դեպքում, ես գիտեմ, որ մինչեւ 2007-ի աշունը ես մեկ-մեկ եղել եմ Ինքնագրի քննարկումներին, խոսացել եմ այնտեղ տեղադրվելիք իմ նյուերի մասին եւ այլն եւ այլն, եւ ոչ մի արտառոց բան չեմ նկատել:
4. Դու ինքդ էլ ասում ես, թե քեզ հարց եմ տվել (եթե գոնե հիշացնես երբ, գուցե հիշեմ), բայց դու ասել ես, որ հենց դու չես նեղվել: Բա ես էդ դեպքում, որտեղից պետք է կռահեի իմ “հանցանքի” մասին:
5.” Նաև ասեմ, քեզ կարող է զարմացնել տարբեր հայացքներ ունեցող մարդկանց իրար հասկանալը, քանի որ ձեր առաջնորդը պատվիրել է այլ տեսակետ ունեցող մարդկանց տականք հռչակել ու նրանց այլև չբարևել, այսինքն չփորձել հասկանալ։ ” Սա ուղղակի ցնցող էր: Այսինքն մինչեւ հիմա չեմ կարող հասկանալ, դու սա լուրջ ես գրել, թե ուղղակի էմոցիոնալ զեղում էր: Ինչ կոչեմ սա` նեղացած էրեխու ֆրազ: Թե ասենք հիմա թվարկեմ, էն բոլոր թունդ եւ չափավոր հակալեւոնականներին, որոնց հետ ես շփվում եմ, եւ որոնք իմ տուն հյուր են գալիս: Վախենամ ցուցակը շատ տեղ զբաղեցնի: Հենց ուոզող Ռուբիկի ընկերներից Սեդրակը շաբաթը մեկ մեր տանն է: Նենց որ պետք չի գյոտրարարի տոնով բացահայտումներ անել տարբեր հայացքների տեր մարդկանց շփման մասին: Բայց ջահանդամ ես: Ոնց կարող ա մեծ մարդը, մեծ մարդուն ասի` թե քո առաջնորդը քեզ պատվիրել ա, ու լուրջ հավատա էդ իրա ասածին:
6. Դու ու Ուզողը կարող եք շփվել որքնա ուզեք, ուղղակի ես կարող եմ զարմանալ, երբ Վահան Իշխանյանը ասում ա, որ ինքը հաճույքով կարդում ա Ռուբիկի բլոգը, նույն պատճառով, ինչ ես կարող եմ զարմանալ, եթե Վահան Իշխանյանը ասի, որ նա հաճույքով կարդում ա Գոլոս Արմենիի:
Էսքանը: Քանի որ քո բլոգն ա, եթե համարում ես էս ամենը ավելրոդ բլոգի տեսակետից կարող ես հետո ջնջել:
payqar Says: after publication. e-->February 8th, 2009 at 6:31 am e
Քաքի մեջ էլ մնացինք
payqar Says: after publication. e-->February 8th, 2009 at 6:40 am e
Քաքի մեջ էլ մնացինք: Երևի դրա համար էլ «քաք»-ը կամ քաքի փառաբանումը դառել ա հայ արդի գրականություն կոչեցյալի թեման ու հպարտությունը: «Առաջ Հայաստանը» ինչպես սպասվում էր փոխվեց առաջ դեպի քաքակյանքի: Էդ գաղճ մթնոլորտում էլ գոհ լինենք, որ մարդիկ իրար չբարևելով են բավարարվում:Իսկ եթե արդար ընտրություններ լինեն (որը բոլորն էլ ընդունում են չեղան) բանը սրան չէր հասնի:
Missed Page Says: after publication. e-->February 8th, 2009 at 8:48 pm e
Ժող ջան, չարժի սիրել քաղաքականությունը մարդկությունից ու մարդկայնությունից ավելի, Լեւոն, Սերժ, Պողոս, Պետրոս, մի հատ գաղտնիք բացեմ, ոչ մեկին չասեք, սուուուս, մենակ ականջին… իրանք բոլորը ՆՈՒՅՆՆ են, նույնը, հիշում եք էն հին չինական հեքիաթը վիշապի մասին, երբ բոլորը գնում են վիշապին սպանելու, բայց հետ չեն վերադառնում, այլ սպանելով վիշապին իրենք են նստում նրա տեղը դառնալով նոր վիշապ… Շատ ակտուալ հեքիաթա իմ կարծիքով, պետքա վիշապ ծնող միջավայրը փոխել…. էհհ, թե չէ ընկել եք իրար հետեւից` Լեւոնական, Սերժական…
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 8:49 am e
Հրանտ,
Դու ինձ ներքաշում ես հրապարակավ անձնական հարաբերություններ պարզելու մի ոլորտ, որն ինձ համար տհաճ է, բայց ստիպված եմ անել և վերջակետ դնել այս թեմային։Այսպես.Ես իմ բնավորությունը այստեղ չեմ քննարկելու, իմ վարմունքը «ասիական» ես համարում, համարի, ոչ կհերքեմ, ոչ էլ կհաստատեմ, քանի որ դա մի որակում է, որ առաջացել է Եվրոպայի առաջ թերարժեքությունից ու ոչինչ ինձ համար չի նշանակում։
Ինչ վերաբերում է եղբորս՝ Ավետիքի ու քո հարաբերություններին, ապա եթե բան ունես ասելու, նրան ասա, ու իմ բլոգը նրա հետ հարաբերություններ պարզելու դաշտի մի վերածի, ես ոչ մեկի փաստաբանը չեմ։ Բայց պարզեցի ու մի քանի բան կասեմ. դու ասում ես, որ մեկի հետ չխոսելուց առաջ «Ի վերջո, եթե խոսք ա գնում հանդուրժողականության մասին, կարելի ա նախ մարդուն լսել, հետո որոշում ընդունել»: Ուրեմն, եղբայրս քեզ լավ էլ «լսել է» «Հայկական ժամանակում» նրա դեմ գրածդ երեք մեծածավալ՝ «Իշխանյանի «Մահ կամ իշխանությունը» հոդվածների միջոցով։ Քանի որ «Հայկական ժամանակին» չեմ հետևում, չէի կարդացել քո մի քանի հոդվածներ, որոնք այս առիթով կարդացի։ Այժմ դրանք կարդալով համոզվեցի, որ եղբայրս շատ ճիշտ է արել, և ես եթե կարդացած լինեի, նույն կերպ կվարվեի, քանի որ դու հունվարի քո մի հոդվածում դավաճան ու ուրացող ես կոչել շատերին և իմ բարեկամ Վազգեն Մանուկյանին, որ նրանք չեն միացել Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ու քո շարժմանը, իսկ մարտին գրում ես, որ մարտի մեկը չդատապարտելու համար «ես ինձ եւ Հայաստանի այլ քաղաքացիներին իրավունք եմ վերապահում ոչ միայն դավաճան կոչել այդ քաղաքական թիմի ներկայացուցիչներին, այլեւ 96-ին Սամվել Գեւորգյանի կողմից Շավարշ Քոչարյանին արված ապտակը համարել նաեւ իմը, մերը եւ ափսոսալ, որ ապտակը ընդամենը մի հատ էր ու ընդամենը մի հոգու էր հասցված»: Սա գրել ես “Իշխանյանի “մահ կամ իշխանություն” հոդվածաշարում։
Ես չգիտեմ, թե Սամվել Գևորգյանը ինչպես է գլուխ գովացել մոտդ, թե ապտակել է Շավարշին։ Բայց այլ բան գիտեմ ու տեսել եմ հեռուստացույցով, որ ապտակը մի հատ չէր ու մենակ ապտակ չէր։ 96 թվականի սեպտեմբերի 27-ին,(ինչքան հիշում եմ, 27-ին էր) երբ բոլոր ընդդիմադիրները ձերբակալված ու խոշտանգվում էին Մուշեղ Սաղաթելյանի ու Լևոնի Բուդոյի ոտքերի տակ, Շավարշ Քոչարյանը այն խիզախ մարդն էր, որ միայնակ մնացած, առանց թիմի գնաց ԱԺ ու ելույթ ունեցավ ամբողջ իշխանության առաջ ու նետեց նրանց երեսին ճշմարտությունը, որից հետո բանակն ու ոստիկանությունը իրենց թիկունքին լակոտի պես ՀՀՇ-ն ու իշխանության կամակատարները տասնյակներով հարձակվեցին Շավարշի վրա ու սկսեցին ծեծել, տեղ չկար հարված հասցնելու։ Այդ ժամանակ է հավանաբար Սամվել Գևորգյանը ապտակել, ուրիշի ուսի վրայով։ Հիմա էլ դու կոնգրեսը թիկունքիդ թերթի էջերից վիրտուալ ապտակում ես Շավարշին։ Փորձիր խոսքդ գործի վերածել։ Եղբայրս ասեց, թե իր դեմ գրելու միջոցով Շավարշին է “ապտակում”, “ուրեմն թող իմանա՝ Շավարշին ուղղված ապտասկը նաև ինձ է ուղղված ու ինձ տեսելիս հետո ոչ թե թող բողոքի որ չեմ բարևում, այլ գա ապտակի, տեսնենք ոնց է ապտակելու”։ Ես չգիտեմ, եղբայրս դատապարտել է՞ մարտի մեկը, թե ոչ, բայց ասեմ, ես էլ Շավարշի պես, չեմ դատապարտում, ավելին, առաջին անգամ շնորհակալ եմ իշխանություններին, որ մարտի մեկին կանխեցին այն վտանգը որ գալիս էր մեր գլխին(”մեր”ի մեջ դու չես մտնում)։ Սա չեմ ասում, որ բանավիճեմ հետդ, այլ ի գիտություն, որ ինձ հանդիպելիս՝ փորձիր ապտակել, տեսնեմ ոնց ես ապտակելու։
Բայց այստեղ ես չեմ ուզում դա քննարկել, ու թեև լևոնկան թեմային չեմ ուզում անդրադառնալ, այսուհանդերձ հետագայում առանձին նյութ կհրապարակեմ մարտի մեկի թեմայով։
Հաջորդը.Քո գրած ստերից երկուսին կանդրադառնամ, որոնք ավելի լավ եմ հիշում, և միայն որպես ապացույց ներկայացնելու համար եմ մեջբերում։ «Հայկական ժամանակի» մայիսի 15-ի համարում գրում ես. «Վիոլետ Գրիգորյանի ականջը թող կանչի, որ Հայաստանով մեկ պոստմոդեռն հեղինակներ է փնտրում, այն դեպքում, երբ նրանք ձեռքի տակ են, ամեն օր հեռուստատեսության էկրաններին»։ Վիոլետը իր խմբագրած «Ինքնագիր» գրական հանդեսի համար, մասնավորապես, և ընդհանրապես երբեք պոստմոդեռնիստ հեղինակ չի փնտրել։ Սա կարող են վկայել «Ինքնագրի» շուրջ եղած ու Վիոլետին ճանաչող մարդիկ։ «Ինքագրի» հինգ համարների հինգ խմբագրականներում էլ պոստմոդեռնիզմ բառը չկա։ Նույն տեղում դու գրում ես. «Եւ մինչ հայ արվեստաբանները կամ գրականագետները բանավիճում են ետարդիականության առկայության մասին Հայաստանում, կամ իրենք են հենց իրենցից խաղում պոստմոդեռնիստ, մեզանում վաղուց կան այնպիսի կատարելագործված ետարդիականության դեմքեր եւ կազմակերպություններ, որոնց երբեք չեն հասնի ո°չ Վարդան Ջալոյանը, ո°չ էլ Միսակ Խոստիկյանը»: Ուրեմն, Միսաք Խոստիկյանից պոստմոդեռնիստ բառը գրեթե չի լսվել ու չի լսվում, դա կվկայեն բոլոր նրան ճանաչողները, և վիրավորական ու սուտ է ակնարկով գրելն էլ, թե նա «խաղում է» պոստմոդեռնիստ (թեև հստակ երևում է որ Միսաքի մասին ես գրել, բայց մեկ էլ տեսար ասես՝ ես Միսաքին նկատի չունեի «խաղալ» ասելով)։
Հաջորդը.Դու ասում ես «ես կարող եմ զարմանալ, եթե Վահան Իշխանյանը ասի, որ նա հաճույքով կարդում ա Գոլոս Արմենիի»: Ուրեմն իմացիր, «Գոլոս Արմենիի» թերթի մշտական ընթերցողն եմ եղել, «Գոլոսի» հանգուցյալ աշխատակիցներ Նարեկ Մեսրոպյանին և Վալերի Այդինյանին համարում եմ հայաստանյան մամուլի ամենավառ դեմքերից, և նրանց տեքստերը հաճույքով կարդում էի, թեև, էլի զարմացնեմ քեզ, նրանց շատ տեսակետների հետ համաձայն չեմ եղել։ Ինքնագրի 3-րդ համարում գրել եմ «Գոլոսի» մասին «Առանց ընտրության» էսսեում http://www.inknagir.org/index.php?groupid=29&task=content&id=147&lang=armՀիմա էլ երբեմն կարդում եմ «Գոլոսը», ու հարգում նրա խմբագրին, թեև ինձ համար այն էապես զիջում է Մեսրոպյանկան «Գոլոսին»։
Kolombet Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 8:52 am e
Որովհետև այդպես էլ տղա չդառաք:Բարևել,չբարևվել,խաղալիքներիս չկպչես…Եթե փոքր հասակից մամայի բալա չլինեիք,մի երկու անգամ կռիվ արած լինեիք-հիմա կհասկանայիք,որ ատելությունն արտահայտելու այլ ձևեր էլ կան:Տղամարդ ազգերի մոտ մենամարտեր էլ են եղել:Մահացու ելքով:Չեչեն կինը կանգնած տանկի մոտ,ձեռքով խելագար ռիթմ էր խփում տանկի մետաղական պատյանին`ոգևորելով մեռնելու գնացող իր երկու տղաներին:Իսկ այստեղ տակը միզելու հոդվածով բանակից ազատված տղան հեղինակություն է:Ատելություն չի սա,այլ արժանապատիվ մեռնելն անարժան ապրելուց նախընտրել:Իրար մի բարևեք,կաֆեում վեր ընկեք,ֆիզիկական թուլությունը ինտիլիգենտության տեղ ներկայացրեք:Թող եկվորները ձեր երկրին տիրություն անեն:Եթե հագենան`կարող մի բան էլ ձեզ շպրտեն:Եվ վերջապես,հերիք է ասելիքի բացակայությունը հայհոյանքներով փոխարինեք:Չեք շփվել,չգիտեք`բայց սովորեցնեմ:Նույնիսկ հանցագործ աշխարհում լուրջ հեղինակությունները չեն հայհոյում:Իսկ քուչի թուլեքը,որոնց հայհոյանքներից վախեցած միշտ տուն եք փախել,հեղինակություն են միայն ձեր նմանների համար:Այդպես էլ մանկության վախերից ու կոմպլեքսներից չկարողացաք ազատվել:
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 9:53 am e
Հրանտ,
Պոսմոդեռնիզմի հետ կապված հոդվծիդ տարeթիվը չէի նշել, 2007թ. մայիսի 15-ի համարում էր։
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 11:55 am e
Kolombet,
Այս երկդիմի դուխով քոմենթդ քամու տպավորություն այնքան չէր թողնի, եթե թաքնված չլինեիր կեղծանվան հետևում։Կեղծանունով գրողներին հասկանում եմ, որ ուզում են կարծիք գրել, կամ դոշ տալ իրենց պաշտելի քաղաքական ուժի համար, բայց իրենց անձը գաղտնի պահել։ Բայց անհասկանալի է “տղա դառած” հայաթում “կռիվ” արած “տղամարդ ազգերին” օրինակ բերողը ինչի է կեղծանվան հետևից գոռգոռում։Ուրեմն որակումներիդ էմոցիան որ հանես, տակը բան չի մնա. “մենամարտող” ազգերը վաղուց պարտվել են ինտելեկտին, ինչպես քո օրինակ բերած չեչենները, որ խելքները թաղած մենակ զոհեր էին տալիս։ Կարծում եմ՝ քո մայրը այնքան խելք ունի, որ տանկի վրա սուսերներով պարի ռիթմը չի նվագի ու իր զավականերին մեռնելու չի ուղարկի։ Պատերազմում կռվում են հաղթելու համար, ոչ թե մեռնելու։
Հայհոյանք ասելով եթե նկատի ունես ինչ- որ մեկին վիրավորելը, ապա բլոգիցս հանում եմ նման քոմենթները։ Եթե նկատի ունես ոչ ցենզուրային բառապաշարը, ապա իմացի, հանցագործ-չհանցագործ աշխարհի օրենքները չեմ ընդունում ու օգտագործում եմ այն բառերը, որոնք ուզում եմ։Մեկ էլ, իմիջիայլոց, ասեմ, որ լավ չես շփվել հանցագործ աշխարհի լուրջ հեղինակությունների հետ ու հայաթի խոսակցություններ ես ասում, թե լուրջ հեղինակությունները քֆուր չեն տալիս։ Այդ ինչ լուրջ հեղինակության հետ ես շփվել, որ քֆուր չի տալիս։
uzogh Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 12:53 pm e
Hrant, ay hents hima du mi shat hetaqrqir ban apatsutsetsir. Nayi, du chgretsir Vahani gratsi masin. Du nuynpes chgretsir im tezisneri masin.Qo grats@ verabervum er nran, te inchi masin es u Vahan@ CHPETQA grenq, i inch skzbunqnerov menq petqa shpvenq.
Qo emotsional pataskhan@ 2 hartsi, voronq qez @ndhanrapes chen verabervum shat lav nkaragruma dzer, levonakanneri, @ndimakhosneri handep verabermunq@. Ketstses!Vonts LJ-um en asum “Аффтар, пеши исчо!!!!”
Ev amenakarevor@` es barevelu masin mi khosq nuynisk chem grel. Du da erevi te ches jokel - et vochinch. kzarmanayi, vor du karoghanair haskanal @nddimakhosi grats@. Normal bana.Mnas baryav, aper. U imatsi, vor im vonts linelum ban chi pokhvel. es arajva pes nazlo vragam lav em.
Kolombet Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 1:52 pm e
Կոլոմբետը ազգանուն է:Կարող ես ինտերնետում գտնել:Պարտադիր չէ,որ բոլորը հայ լինեն:Իսկ թե ինչ հեղինակությունների հետ եմ շփվում`կարող ես Բիձուց հարցնել:Նաև կահմոզվես,որ պաշտելի քաղաքական ուժ չունեմ:
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 4:53 pm e
Kolombet,
Ես, որ լրագրությունը կիսով չափ թողել եմ, մի քիչ դյուրահավատ եմ դարձել, ու մտածեցի, թե գուցե Կոլոմբետ անունով քոմենթ գրող մեկը կա։ Բիձուն հարցրեցի, ասեց՝ մի Կոլոմբետ ճանաչում եմ, որ էլեկտրոնիկայի վերաբերյալ մոնոգրաֆիա է գրել, որը հրատրակվել է 1970-ական թվերին՝ ֆիզիկոս Կոլոմբետ Ստառոդուբ։Սա հաստատ դու չես։ Ինտերնետում էլ չկաս, կան ուրիշ Կոլոմբետներ, բայց հաստատ դու չես։ Մի խոսքով, հիմա էլ ինտերնետի հետևն ես ուզում թաքնվել, վերջը պարզեցինք, որ “տուն փախչող” ասելով քեզ նկատի ունես։Մի վհատվի, ես քո մտածողության մարդ չեմ, ու “տուն փախչողներին” չեմ դատապարտում, այս դարում մի տուն փախչող կարող է այնպիսի հայտնագործություն անել, որ հազար, քո ասած, լուրջ հեղինակություն գլուխ չի հանի ու չի կարող դիմադրել ինտելեկտի գրոհին։Ֆիզիկական ուժը այդքան մի պաշտի, մենք ատոմային դարում ենք ապրում, ուր բիլակի դուխը չի աշխատում։ Հայաստանում ուրիշ, ուր Գագիկ Ծառուկյանի բիլակի ուժն ավելին արժի քանի գիտնականների ու ծրագրավորողների մի բանակը։ Օրինակ, Ծառուկյանը, որ կպնեն, հաստատ Օբամայի ձեռը կծալի։ Ու հիմա համեմատի մեր երկիրը ու Օբամայինը, ո՞րն է ուժեղ։ Բայց սա էլ է փոխվում։Քո պեսների պատճառով այս երկրում միտքը չի գնահատվում ու կանայք, որ “տղա չեն դառնում” ու հայաթում “կռիվ արած չեն”, երկրորդ սորտ են մնում, ու նրանց առաջ բիլակավորները, “տղա դառածները” ու “լուրջ հեղինակությունները” կարիերայի ճամփեն փակում են։ Իսկ զարգացած աշխարհում, կանայք կարիերա են անում տղամարդկանց հավասար ու իրենց միտքը ներդնում տեխնոլոգիաների և այլնի զարգաման մեջ, ու այդ երկրները ավելի են բարգավաճում, իսկ “բարգավաճ” Հայաստանը հետ է մնում։Տես, առիթ տվեցիր միտք արտահայտեցի, որ քո համար “ասելիքի բացակայություն է”։Իսկ առողջության համար արժի մարզվել, դա ուրիշ։Բայց այս ամեն ինչի մեջ մի լավ բան եղավ. Բիձուն վաղուց չէի տեսել,որ զանգեցի, որոշեցինք գարեջուր խմել։ Կաֆեում վեր կընկնենք՝ նազլո վռագամ։
Kolombet Says: after publication. e-->February 9th, 2009 at 10:00 pm e
Գարեջրատնից փախար`երևի խմբագրություն գամ:Հասկացար,որ իմ փոխարեն գրում են-հայերեն չգիտեմ:Իսկ չարաշահել մարդկանց իմ սկզբունքների մեջ չկա:Իսկ Բիձուց ներողություն խնդրի իմ անունից`ես նրան չեմ ճանաչում:Պարզապես ձեր փոքր քաղաքում մարդ գտնելը խնդիր չէ:Մինչ վաղը իմ քաջ բարեկամ:Չեչեներեն եթե հասցնես սովորել լավ կլինի,շատ բաներ կներեմ:
Hrant Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 12:27 am e
Վահան:
Հիմա իրոք ուրախ եմ, որ էս խոասկցությունը սկսեցի, որովհետեւ իրոք գրեթե ամեն ինչ պարզվեց իմ համար, եւ թեթեւացա: Վերջին մի քանի շտրիխներ:
1. Եթե դու իրոք որոշել ես իմ հետ “չզրուցել”, պոստմոդեռնիզմի մասին իմ տողերի պատճառով, եւ ստեր ես անվոնում, այն որ ես դա գրել եմ, ես իրոք ուրախ եմ քո որոշման համար: Որովհետեւ, ինչ ասեմ, եթե պոստմոդեռնիզմի մասին այդ տողը դու կամ Վիոլետը վիրավորական ենք համարում (անկախ այն բանից դա ճիշտ է թե սխալ)` ինչ կարող եմ ասեմ: Սա իմ կյանքում լսած ամենամեծ անհեթեթյուններից մեկն ա: Կներես, չիգիեի, որ պոստմոդեռնիմզը վիրավորանք ա: Զարմանաում եմ միան, որ Միսակն ու Վարդանը Ջալոյան դեռ շարունակում են ինձ բարեւել եւ զրուցել հետս նման ահավոր հայհոյանքներից հետո: Ամեն դեպքում ակնհայտ ա, որ նույնիսկ եթե պոստմոդեռնիզմը քո համար վիրավորանք է, կարելի էր դրա մասին տեղյակ պահել: Ամեն դեպքում իմ խիղճս հանգիստա , որտեւ հաստատ գիտեմ, որ էդ ֆրազը գրելուց մտքովս իսկ չի անցել, որ դա կարող ա Վիոլետին, որին ես անկախ ամեն ինչից համարում եմ տաղանդավոր պոետ, վիտարովերլ: Լավ էս անցանք:
2. Ավիկի “դեմ” գրած հոդվածի վերաբերյալ միայն երկու տող: Ես դա չեմ գրել “դեմ”: Ես գրեկլ եմ այն բանից հետո, երբ Ավիկը մեջբերել էր ինձ իր հոդվածում, ընդ որում աղավաղելով իմ գրածները: Այսինքն, իմ հոդվածը պատասխան էր: Եվ Ավիկն արդեն մեկ ամսից ավել իմ հետ չէր շփվում: Ամեն դեպքում ես հենց այդ հոդվածում Ավիկին անձամբ չեմ վիրավորել, այլ հակառակը գրել եմ իրա մասին ամենալավ տողերը: Եվ նույնիսկ եթե Ավիկի վաղն ինձ հայհոյի, ես շարունակելու եմ բերանը փակլ այն մարդկանց, ով նրա մասին մի վատ բան ասի: Ոչ թե որովհետեւ ես տենց լավն եմ, այլ որովհետեւ էդ եմ գտնում ճիշտ եւ վերջ:
3. Ինչ վերաբերվում ա Շավարշ Քոչարյանին, Մանուկյան Վազգենին եյ այլոց: Կրակը չենք ընկել, որ նա ձեր բարեկամն ա: Ինչ որ գրել եմ իրենց մասին, ոչ միայն չեմ փոշմանել, այլեւ ուրախ եմ:
4. Ինչ ես դու մտածում մարտի մեկի մասին` ինձ վաղուց չի հետաքրքրում, մանավանդ որ կարելի է կռահել, թե ինչ ես մտածում: Բանավեճն էլ իմաստ չունի մեկի հետ, ով նախորոք ամեն ինչ գիտի:
5. Քեզ ապտակելու պահով: Կարո՞ղ ա մի հատ էլ ժամո դնես ինձ, կամ նման մի բան: Ամեն դեպքւոմ ասեմ, որ քեզ ապտակելը ինձ բացարձակ չի հետաքրքրում, քանի որ կյանքումս շատ ավելի հետաքրքրիր բաներ կան:
Ամենայն բարիք: Քոչարյան Շավարշին կարաս բարեւես, եթե շփվում ես հետը, ու հարցնես իրան, թե ինչ էր նա ասում Հրանտին 2007-ի գարնան սկզբին: Եթե նա անկեղծ լինի, կարող ա շատ հետաքրքրիր բաներ իմանաս կյանքի մասին:
Hrant Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 12:38 am e
Ուզող:
Ուզում եմ հասկանամ, թե երբ ես վերջապես հոգնելու էդ պաթեթիկ եւ մանկամի ոճից: Դու հավակնում ես, որ քո հետ բանավիճեն, քո թեզերին պատասխանեն: Շատ լավ: Բայց ինչ ա քո կարծքիով զգում մարդը, երբ կարդում ա էդ անվերջ` “դու լեւոնականներդ”, “դուք անհանդուժոներդ”, եւ այլն, ինչ ա զգում մարդ բացի հորանջելու ցանկությունից: Հետո, գիտես ինչ կա, երբ պահանջում ես փաստարկված բանավեճ եւ այլն, եւ “մերկացնում ես” ինձ, ես քեզ սենց բան կարող եմ ասել: Վատ թե լավ, բայց ես երկու-երեք տարի ա համրայ ամեն շաբաթ մի մեծ հոդված եմ գրում` ՀԺ-ում, Պանորամայում: Դա չհաշված փոքր նյութերս: Այդտեղ իմ կարծիքներն են տարբեր թեմաներով: Եթե իրոք ուզում ես բանավեճ, այլ ոչ թե “դուք լեւոնականներդ”, “իսկ դուք սերժականներդ” հոգնեցուցիչ ու անհամ մարաթոն, ծանոթացի նախ իմ իրական կարծիքների հետ, հետո խնդրեմ վիճենք, եւ երկուսս էլ հարստանանք, այլ ոչ թե ինքնահաստատվենք: Բայց քանի դեռ դու իմ հետ “դուք”-ով ես խոսում, ինձ հետաքրքիր չի: Խնդրեմ, մտի թեկուզ իմ բլոգ եւ քննադատի, ես միայն ուրախ կլինեմ: Ի տարեբրություն քեզ ես ոչ մեկին ինձ “վռագ” չեմ համարում: Նույնիսկ Սերժ Սարգսյանին: Եվ ոչ մի հայի մասին չեմ ասի` “դու մեզանից” չես: Դրա համար էլ իմ համար էդքան ծիծաղելի էր քո “նազլո վռագ”-ամ-ը:
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 11:55 am e
kolomber
Զանգողը, որը հավանաբար դու չես, խոստացավ 40 րոպեից գալ Ռեդ բուլ, իսկ ես ու բիձեն նստել ենք 3 ժամ,ու զանգողը չեկավ: Նույնիսկ բիձեն վատ զգաց գնաց, ու ես դեռ շարունակում էի մնալ: Ես ավելի լուրջ էի պատկերացնում քեզ, ու բանավիճում էի: Պարզվեց որ հենց սկզբից պիտի քոմենթդ չդնեի:
uzogh Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 3:25 pm e
Hrant,Es @ndhanratsman iravunq statsa ayn pahits heto, erb andzamb du qez charandznatsretsir ayn mardkantsits, voronq Manvel-Manvel ein gorum, u azgi takanqin ein haghtum. Ev qani vor indz mankuts sovoretsrel en havatatsyalneri het chvitjel - es ayd hatjuyqits indz zrketsi.
Nyuterd el dadaretsi kardal ayn pahits, erb du sksetsir ogtagortsel lratvamijots@ mardkants viravorelu npatakov. Nerogh, aper, bayts es chem hargum ayd kargi lragrutyun@ - lini da HA-n, Azatamtutyun@, ChI-n, kam HZh-n. Du hnaravor gtar qo hamar gres pavlikmorozovneri masin - es dadarel qez kardal@.
Inch verabervuma “vragerin”, es qez karogh em berem mi sharq orinakner, erb mardiq im vra nayelov asum ein` “vochinch, mi tas or antsni - te hetd incha linelu”. Ed asoghner@ hima indz tesneluts mtnum en koghqi khanut@ - vorovhetev antsav voch miayn 10 or, ayl mi amboghj tari…
Bayts amenakarevor@, aper, du tents el chjogir. Es qez, kam tsankatsats urishi chem asum inch anel. Chem asum um het shpvel, kam inch grel. Isk du asum es. Khndalun, Hrant hents et a.
Ev qani der du im, (kam Vahani) kariq@ unes (ushadir eghir - ayd menq cheinq, vor mtanq qo gratsi mej ev sksetsinq qez kyanq sovoretsnel) bari eghir pahpanel ayn parz orenqner@, vori masin es gretsi. Heru mna takanqin haghtoghnerits, mi viravori mardkants terterum. Ev gutse ayd zhamanak du norits ktesnes im commentner@. Bayts indz tvuma da qez petq che. Shat aveli hatjeli e (ev inchu voch - hesht) gal ev LTP-i baroyakan bardzunqits sksel indz kyanq sovoretsnel.
sarerkan Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 6:02 pm e
Բոլորին.Սկզբից կարծում էի, թե այստեղ պարզապես անձնական մասշտաբի խոսակցություններ են, բայց զրույցի ծավալվելու ընթացքում հասկացա, որ սա մեր հասարակության հայելին է, եւ այնպիսի հայելի, որ չես գտնի ոչ մի թերթում, ոչ իշխանական, ոչ ըմդդիմադիր, քանի որ այստեղ արտացոլվում են մարդկային իրական հարաբերությունները, որ տեղ չեն գտնում մեր մամուլում` քաղաքական խաղերի հետ ուղղակիորեն չառընչվելու պատճառով: Մի խոսքով, այստեղ շատ ավելի հետաքրքիր թեմաներ են արծարծվում, քան մեր ողջ մամուլում միասին վերցրած:Նախ, Իշխանյանը իր անձնական օրինակով ներկայացնում է մի պրոբլեմ, որ այսօրվա ամենալուրջ պրոբլեմներից է` պառակտված ու թշնամական տրամադրված խմբերի առճակատումը: Լեւոնականների որդեգրած ագրեսիվության հետեւանքով, որ անթույլատրելի էր համարում, որ մեկն ու մեկը ոչ թե անգամ դեմ լինի, այլ ուղղակի չեզոք դիրք ունենա իրենց հռչակած միակ “ճիշտ ուղու” հանդեպ, հիմա տեսնում ենք տարբեր միջավայրերում առկա խռոված, իրար վիրավորած, իրար չբարեւող մարդկանց իրավիճակը, եւ ոմանք արդեն հասկանում են, որ չարժեր այդքան անտեսել պարզ մարդկային արժեքները, հանուն ինչ-որ քաղաքական նպատակների:Գուցե Հրանտը այս վերջիններիս պես սկսել էր վերհիշել այդ պարզ ու հավերժական մարդկային արժեքները, որոնք քաղաքական կրքերի մարելուն զուգընթաց կրկին վերարժեւորվում են: Բայց գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար նա չհասկանալու է տալիս հեղինակի մեղադրանքը, որ ստել է: Նա զարմանում է , թե ինչպես կարելի է վիրավորվել “պոստմոդեռնիստ” բառից, երեւի կարծելով, թե վիրավորող սուտը պետք է միայն հայհոյանք լինի: Բայց եթե օրինակ Պարույր Սեւակի մասին գրեյին էկզիստենցիալիստ, նա նույնպես կբարկանար, եւ ոչ թե այն պատճառով, որ դա լավ կամ վատ բառ է, այլ պարզապես սուտ է: Իսկ երբ գրում են նաեւ “խաղում է”, արդեն ակընհայտորեն ուզում են վիրավորել, սա այնքան պարզ է:
Բայց այստեղ հրապարակ եկավ սարսափելի մի երեւույթ, որ մեր ժողովրդի ամենանողկալի ախտերից մեկն է: Մեյդան ընկավ “լավ տղեն”, “զիլ տղեն”, եւ սկսեց իր “խառոշիական” գիտակցությամբ ուրիշներին դաս տալ: Երկու հոգի իրենց սեփական անուններով իրար հետ հարաբերություններ են ճշտում, մեկ էլ կոտրած գդալի պես մեջտեղ է ընկնում կեղծանունի դիմակի տակ ապահով թաքնված ասլանը եւ սովորեցնում, թե ինչպես պետք է “ռազբիրատ” անել: Բարեկամ, եթե նախամարդ ես եւ ուզում ես մամոնտ որսալ, ինչու՞ ես բլոգ մտել, գնա գազանանոց, վանդակի մեջ բանտարկված կենդանիների վրա հերսդ թափի, ուժդ ցույց տուր ու հանգստացիր, նոր քաղաքամեջ դուրս արի: Ես զարմանում եմ, թե ինչպես են նման մարդկանց թույլ տալիս սայթ մտնել , հենց այդ հնարավորությունից թեւեր առած է երեւի այս նախամարդը ինտելեկտուալ տարածքում իրեն թույլ տալիս “հեղինակությունների” ծանոթությամբ սպառնալիքներ շաղ տալ: Հիմա սա “քուչի” խոսակցության վայր է, թե բլոգ , եւ ա՞յս մարդիկ էին հայտարարում, թե երկիրը պետք է փրկել ավազակներից:Եվ սա առաջին սայթը չէ, որ նման բանի եմ ականատես լինում, տարբեր ֆորումներում մեկ էլ ոհմակով հայտնվում են ինտերնետային “քիլլերներ” ու սպառնում բանավիճողներին:
Եվ ամենատխուրն այն էր, որ այսպես ասած` գաղափարական խոսակցության կողմնակից Հրանտը չի էլ նկատում “լեւոնականության” այս բաղադրիչ տարրը` իր եւ զրուցակցի արանքում, “չի նկատում”, որ ինքը խոսում է թեեւ ոչ կեղծանվան տակ թաքնված, բայց “խառոշիի” թիկունքից, որը գողականով “ժամո” է անում իր ընդդիմախոսին: Ինչու՞ չի նկատում: Գուցե այն պատճառով, որ ինչպես այստեղ պարզվեց, ինքն էլ իրականում հոգու խորքում ֆիզիկական հաշվեհարդարը նախընտրում է գաղափարական վեճից, եւ Շավարշ Քոչարյանին ապտակելը ոչ միայն իր վրա է վերցնում, այլեւ համարում քիչ:
Իսկ ես, երբ որ հեռուստացույցով տեսա, թե ինչպես էին պառլամենտում հարձակվել Շավարշ Քոչարյանի վրա ու ծեծում էին, չնայած որ 96-ին ընդդիմության կողմը չէի, ի տարբերություն Հրանտի, ափսոսացի ոչ թե այն, որ “ապտակը մի հատ էր ու մի հոգու հասցված”, այլ , որ մասնակցել եմ այն ժամանակվա միտինգներին, եւ ամաչեցի, որ քաղաքացու իմ լուման եմ ունեցել , որ պառլամենտ մտնեն այնպիսի մարդիկ, որ կարող էին ոհմակով հաձրակվել մի հոգու վրա, որը, ի տարբերություն բլոգներում մամոնտների որսորդ ասլանի, նիհար եւ ակնոցավոր մի ինտելիգենտ էր:
Sevak Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 8:50 pm e
sarerkan,իսկ երբ 20 րոպե հետո իր ետևից գնացին պառմալենտ ու Արա Սահակյանին ու Արարքցյանին ծեծեցին, այդ ժամանակ հավանաբար չամաչեցիր, իսկ մարտի մեկին հավանաբար ամաչեցիր ու նույնիսկ հոգևոր տվայտանքներ ունեցար խեղճ սնայպերների փոխարեն, որ “ստիպված” են եղել գնդակահարելու ջհուդամասոնական ցուցարարներին, կամ արտասուքն աչքերիդ խղճացիր ոստիկաններին որոնք գիշերվա կեսին իրենց ընտանիքները թողել են մենակ ու ստիպված “չերյոմուխայի” գիռզեքը մեխում էին ցուցարարների գլուխների մեջ, ու հավանաբար մտածեցիր դե իրենք էլ են մարդ, տուն տեղ ունեն, գիշերը ցուրտ է, ինչքան շուտ ցրեն ցույցը այնքան շուտ կգնան տուն իրենց սիրասուն ընտանիքների գիրկը, բա ինչ անեն խեղճ մարդիկ, մի քանի հոգու էլ գյուլլեն որ ցուցարարները ցրվեն, թե չէ ինչքան կարելի է էդ ցրտին սառել դրսում, հասարակական կարգը պահպանելու համար:
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 10th, 2009 at 10:48 pm e
Սևակ,Չսիրածդ քաղաքական գործչի դեմ հարձակվելուցդ առաջ ստուգիր փաստարկներդ: 96 թվին ամբոխը Շավարշ Քոչարյանի հետևից չի գնացել պառլամենտ, այլ Վազգեն Մանուկյանի, իսկ Արա Սահակյանին ու Արարքցյանին ծեծել են ինքնաբուխ, առանց ցուցումի: Կատաղած ամբոխի ձեռներն են ընկել, ծեծել են: Ու եթե դուք արդարցնում եք, որ օրենսդիրները թայֆայով հարձակվում են անպաշտպան մարդու վրա ու վրեժ լուծում իբր իրենց գործընկերոջ ծեծվելու մեջ դեր ունենալու համար, ապա քո բողոքը մարտի մեկի սնայպերներից, որոնք ընդամենեը հրաման կատարողներ են և ոչ օրենսդիր հիմնվում է այն իդեայի վրա, որ միայն ձեզ է կարելի անօրինություն ու բռնություն կիրառել, իսկ ձեր հակառակորդին չի կարելի: Հենց այս քո միտքն էլ ցույց է տալիս թե ինչ վտանգավոր եք, և այդ վտանգը մի անգամ եղել է 96-ին հարյուրավոր ձերբակալվածների մեջ չկա մեկը որ ծեծված չլինի: Բոլորին խոշտանգում էին, պատգամավոր թե շարքային ցուցարար ու գլխավոր խոշտանգողն էլ ձեր շարժման լիդերներից մեկն է` Մուշեղ Սաղաթելյանը: Դրա մասին կգրեմ դեռ: Իսկ անցյալ տարվա ձերբակալվածներից ընդամենը մի 5-6 հոգու են ծեծել, այն էլ հիմանականում ձերբակալման ժամանակ: Բացառություններից մեկը Ջհանգիրյանն է, որ ձերբակալելուց հետո են ծեծել: Ոչ մի պատգամավորի մատով չեն կպել: Ուրեմն ևս մի փաստարկ որ այս իշխանությունը նախընտրելի է ձերինից: Ամեն ինչ համեմատության մեջ է, եթե Լևոնը չհայտնվեր, այս իշխանությունը ոչ մի կերպ նախընտրելի չէր կարող լինել:Նաև, խորհուդ եմ տալիս, բլոգս չվերածել լևոնական պրոպագանդայի հարթակի մարտի մեկի վերաբերյալ ծեծված տեքստերով. չերյոմուխաների ու նշանառուների մասին լցրել եք լրատվամիջոցներն` իշխանական թե ընդդիմադիր, այդքան տեղը ձեզ չի հերիքում ու էլի կկվի պես բուն եք ման գալիս որ ձեր պրոպագանդայի ձվերը ածեք ուրիշ տեղեր, մասնավորապես իմ բլոգում:Ուրեմն չզարմանաք, որ հաճախ ջնջվեն նյարդային պրոպագանդիստիկադ:Նաև զգուշացում ու ի գիտություն այն յուզերներին, որոնք բողոքում են ինձ ու կողքի բլոգներին, թե ջնջում եմ իրենց քոմենթները. Արտահայտման ազատության վերաբերյալ ձեր պատկեացումները սնանկ են: Խոսքի ազատությունը ոչ թե այն է, որ յուրաքանչյուր մեկը իր գրածը կարողանա հրապարակել յուրաքանչյուր տարածքում, թերթ, բլոգ, հեռուստատեսություն և այլ, (տարածքի տերն է որոշողը թե ինչ հրապապարկի), այլ այն, որ յորւրաքանչյուրը կարող է ստեղծել իր տեղեկատվական տարածքը: Սա իմ բլոգն է ու ես եմ որոշում ինչ քոմենթ դնեմ որը ջնջեմ:Ձեր արտահայտման ազատությունը օգտագործեք ստեղծելով ձեր անձնական բլոգները,ու այնտեղ տեղադրեք իմ ջնջած քոմենթներն ինչքան ուզում եք:
Lusine Kesoyan Says: after publication. e-->February 17th, 2009 at 7:40 pm e
Վահան ջան, կարդացի գրածդ ու հիմա կյանքումս առաջին անգամ պիտի բլոգ գրեմ կարծես: Մի երկու հատ կարդացի, ալարեցի բոլորը կարդալ, դե ամոթ ինձ. կարծես իրար ճանաչում եք բոլորդ, չգիտեմ ել ինչ գրեմ, երևի հարկավոր ա խելացի երևալ, էն էլ երևի խայտառակ անեմ ինքս ինձ ու էլ ոչ մեկ բարև չտա: Երևի հարկավոր ա գրել, որ մեզ իրոք սերն ու հանդուրժողականությունը պակասում է, բայց ուզում եմ ուղղակի ասեմ, որ քեֆս բերում ա քո անկեղծությունը, դեռ ես միայն ինքս ինձ կարող եմ ինչ-ինչ բաներ ասել: Իսկ բարև տալ-չտալը, իրոք թքած, բայց ախր էշություն ա է, ես էլ եմ զգացել շատ, նույնիսկ հասարակ մի բան երբ փորձել եմ հարցնել, էն ընդդիմադրի շապիկ հագածները խուսափում են ու անգամ զգացել եմ, որ ոչ թե որ ասենք ես տհաճ եմ))):, այլ ոչ, ուղղակի մտածում են, որ պատասխանելը կարող է լինել վտանգավոր. իրոք խնդալու ա, լուրջ… Լավ ավելի լավ ա, չգրեմ, աչքիս քեզ գրողները կարգին դեմքեր են… Հա, բոլորը կարծես ծածկանուններով են, ես թաքցնելու բան չունեմ, չեմ էլ ուզում:Բարևներ բոլորին` ընդդիմադիր, թե ոչ, ուղղակի բարև հայեր:
anahit Says: after publication. e-->February 19th, 2009 at 1:53 am e
Բարեւ,փաստորեն ես Վահանի նյութի հերոս լուսանկարիչ Անահիտն եմ,նախ ասեմ որ հայլուրն էդքան շնորհք չունեցավ մի հատ հարցնի էդ նյութը կարդա թե չէ? որովհետեւ ես դա պատմել եմ Վահանին ու ոչ թե իրենց, ու էդ լսարանները բավական ատրբեր են: Հետո` ես եղել եմ գրեթե բոլոր միտինգներին, ու բռնաբարված տուն էի գնում, մի կողմից ես սիրում եմ հայաստանն ու սիրում եմ, մյուս կողմից ամեն անգամ լսելով ղարաբաղցիների հասցեին լուտանքները ու ամեն անգամ իմանալով որ ես դավաճան եմ, գումարած պետք է լավ լուսանկարներով հետ գայիխմբագրություն, իսկական տվայտանք էր: Ու եթե ես լինեի կողմնակալ, ինչպես իմ լեվոնական ընկերներն են ասում, ովքեր ինձ վիրավորել են բազմիցս ու չգիտեմ ինչի ես պիտի ամաչեի ու ես ղարաբաղցի եմ, էն դեպքում որ ես հպարտանում եմ դրանով, էն դեպքում երբ ես սիրում եմ իմ հողը, էն դեպքում երբ ես լիքը լիքը ողբացել եմ հարազատներիս կորստի համար, ինձ այլեվս չէին բարեւում, որովհետեւ հմեկը ինձ մեջբերել էր… օկ, մոռացա ամանաքիչը ես պիտի տանեի խմբագրություն լուսանկարներ, որ դավաճանը պետք էր լուսանկարել: Բայց… ես անգամ գիտեի, որ իմ լավ լուսանկարներն ավելի օգնում են նրան, ում ես իհարկե չէի սատարում: Մի խոսքով, կորցրի ընկերներ, ում հետ ամեն օր սուրճ էի խմում… ու ցավում եմ շատ, որ մենք էդքան թույլ ենք, չնայած գուցե էնքան ուժեղ էինք որ փորձությունը հաղթահարեցինք: Հուսամ իշխանությունը խելքը գլուխը կհավաքի ու գոնե մի քիչ կաշխատի, ինչը չեմ նկատում ցավոք…

Անտեսված եվրոպական արժեք.Դու երեք տառ, դու հասարակ մի գոյական

Քաքս զոռում ա, ընենց ա զոռում որ հազիվ ես պահում որ դուրս չթռչի։ բայց մեկ ա, զուգարան չես գնում, հավես չկա, ցուրտ ա, ցրտին զուգարան գնալը տհաճ ա։ ու հետաձգում ես, սպասի մի հատ էլ կոֆե խմեմ, սիգարետ կպցնեմ նոր։ ու մի կողմից քաքը զոռում-զոռում ա, մյուս կողմից կոֆեն ես սարքում ու պատկերացնում որ հես ա պիտի խմես ու կիսահաճելի-կիսատհաճ-կիսազոռով վիճակում ես՝ստեղծագործական վիճակ։
Իսկ էմինեմը ասում ա՝ քաքս պահում եմ որ դեպրեսիաս շատանա, կամ նման մի բան։ Ուրեմն քաքը պահելը տարբեր թերապևտիկ նշանակություններ ունի, մեկի դեպրեսն ա շատանում, մյուսի տաղանդը, էն մյուսի տոնուսը։
Որ գործ չլիներ, սենց կարաս մի երկու ժամ էլ դիմանաս։ Բայց որ աշխատանք չունես ու ստից-մտից քո համար յանըմ գործեր ես հորինում, ու հասկանում՝ ինչ կլրի գործ, ոչ մի գործ էլ չունես ու կարաս քաքը պահես պահպանես մինչև իրիկուն, մինչև սենյակդ տաքանա, մինչև կանդիցիաներդ տաք օդ էնքան փչի որ սենյակդ տաքանա ու քաքդ, որ դուրս գա, չմրսի շատ։ էս սենյակն էլ, առաջին հարկ, տակից սառցնում ա էնպես ու կարա պարզվի, որ մինչև հիմա չես քաքել, որտև վախտին հիմարաբար առաջին հարկ ես առել, պոլը սառում ա, չի տաքանում, ցուրտը մտնում ա մեջդ ու չի թողում քաքես։
Վախտին իմ սերոժ հերոսիս հետ, «եղբայրություն» պատմվածքումս http://www.inknagir.org/index.php?groupid=119&task=content&id=365&lang=arm , իրա քաքելուց հասանք մինչև ինքը կախվի, ու ես իրան կախված թողի իրա քաք ախպոր հետ մենակ կոմպի ֆայլում ու պատմվածքս ուղարկի Նյու Յորք, անգլերեն թարգմանվեց գնաց հասավ տեղեր, ուր քաքին հանդուրժում են կամ էլ վաբշե բանի տեղ չեն դնում։
Ես մոռացել էի «եղբայրությունը», տպվելուց հետո մի 7 տարի ա անցել, բայց չուզողներս հիշում են, էս բլոգում մեկը թշնամացած, գրածներիս մեջ հա պիտնո ա ման գալիս, ամեն գրածիս դեմ հարձակվում ա ու իմ բարոյական դեմքը պատռում «եղբայրությունից» հատվածներ բերելով, էսպես հեգնում.«Իսկ ձեզ ոչ ոք չի արգելում գեղագիտական հաճույք ստանալ այս տողերից “Սերոժը նստեց ու զոռեց: Մի զոռից մի երկար-երկար ու հաստ քաք դուրս եկավ: Սպասի նայեմ: Սերոժը կանգնեց: Ինչ սիրունը ստացվեց: քաքը փռվել էր ունիրազի մի ծայրից մյուսը:” Ինչպես ասում են մեկը երեցին է սիրում մյուսը երեցկնոջը: Սակայն չարժե ծիծաղելի դրության մեջ ընկնել, պնդելով որ այն գրականություն է, այն աղբ է ընդամենը»։ Ու չի թողնում հանգիստ մարդ քաքի։ էխ դու ինչ ես ջոկում թե ինչ ա քաքը, մենակ հոտին ես խաբվում։ Ու քո պեսները քաքին չհանդուրժելով, նրա նկատմամբ խտրական վերաբերմունք դրսևորելով չեն թողնում, որ արմատավորվեն եվրոպական արժեքները։
Հետո էլ ասում են թե խի ա Եվրախորհուրդը ուզում զրկի Հայաստանը ձայնի իրավունքից. մի երկրում ուր քաքի իրավուքնները չեն պաշտպանվում, քաքը անպաշտպան ա, չունի արդար դատավարության իրավունք, նրա նկատմամբ անհանդուրժողական մթնոլարտ կա, նրան աղբ են համարում, բա՛ կզրկեն, բա՛ ինչ կանեն։ Իսկ հարևան Ադրբեջանին չեն զրկի որտև քաքի սահմանդրական իրավունքները պաշտպանված են, նույնիսկ հիմա թազա սահմանդրություն են ընդունելու, ուր քաքը չի զրկվի հավերժ ընտրված լինելու իրավունքից։
չէ՞ որ «ՔԱՔ՝ ГОРДО ЗВУЧИТ»:
Իսկ Եվրոպայում քաքին գնահատում են, նրա իրավունքները պաշտպանում, Պազոլինիի ֆիլմը վկա, ուր քաքը դառնում է կերակուր, նրա նկատմամբ սերը ի`նչ հուզիչ է։
Բայց երկրում փոփոխությունները նկատվում են, տարիներ առաջ երբ «եղբայրությունս» տպվեց, քաքի նկատմամբ քսենոֆոբիան ավելի շատ էր, ու իմ հերոսը, սերոժը չէ, քաքը, շատ հարձակումների ենթարկվեց։ http://bnagir.masis.am/?issue=5&work=30&comments=add
Ու հետո, երկրում միատարր չի քաքի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Քաղաքային միջավայրում նրա նկատմաբ շատ հանդուրժող են ու հոգատար, նրա համար կերամիկայից ապաստարաններ են պատրաստում, նույնիսկ ավելի գիտակից մարդիկ մի քանի հազարանոց հարմարավետ ունիտազներ են տեղադրում, ուր քաքը հայտնվում է դրախտային պայմաններում ։ Իսկ գյուղական միջավայրում նրա նկատմաբ ակնհայտ խտրականություն կա, նրանց իրար գլխի են լցնում, շնչելու օդ չեն թողնում, յուրաքանչյուր քաքին հազիվ 10սմ քմ տարածք է հասնում, իսկ ձմեռները խեղճերը ցրտից սառուց են կտրում ու իրար կպնում։
Այ մյուս պատմվածքս լինելու ա քաքային սեր ու կերևա որ քաքի հոտն էլ միանշանակ չի ընկալվում. Տղամարդը կնոջ քաքն ինչպես է պաշտում, սպիրտի մեջ դնում, որ հոտը պահպանվի, պահում այն իր նվիական իրերի հետ։ Կամ գեղեցկուհի կինը, միայն սիրած տղամարդու քաքի հոտից ի՛նչ հեշտանքի է հասնում։ Բայց ոչ ամեն տղամարդու, ուրշները ինչքան էլ օծանելիք են ցանում վրաները, մեկ ա, կինը նրանցից նողկում է, բայց այ այս մեկը, ուրիշ, չամաչի քաքը կըմբոշխնի ։ Գուցե թաքուն, երբ տանը ջուր չի լինում ու նա չի քաշում զուգարանի ջուրը, կինը ինչ որ երկար է փակվում զուգարանում։
Ինչպես Սոռոկինի «Սերգեյ Անդրևիչ» պատմվածքում, Սոկոլովը իր ուսուցչի նկատմաբ մեծ սիրուց նրա քաքն է ուտում. «Քաքից ուժեղ հոտ էր գալիս, նա վերցրեց մեկը իրար կպած կալբասներից։ Այն տաք ու փափուկ էր։ Նա համբուրեց այն ու սկսեց արագ ուտել, ագահորեն կծելով»։ Ռուսաստանն էլ է հեռու Եվրոպայից, որտև Սառոկինի գրքերը վառում են, էնտեղ էլ քաքը իրավունքներ չունի։
Սկզբում սե՞րն է լինում, թե՞ քաքը։ Կարան տարբերակներ լինեն, կարա լինի, որ սկզբում սիրահարվում են հետո քաքի հոտով սերը հագեցնում, կարա լինի, որ հոտը այնպես է գայթակղում, որ էլ զգացմուքներին չեն կարող իշխել ու գիտակցությունը կորցրած գնում հոտի հետևից։ Ինչպես ասում են զոմբիանում, բայց լավ իմաստով, քանի որ զոմբիացնողը սերն է ոչ թե ատելությունը։
Մեզանում անհրաժեշտ է, որ Վաշինգտոնից գրանտային ծրագրեր իջեցնեն քաքի իրավունքները պաշտպանելու համար, և մարդականց բացատրել, որ քաքը, ինչպես Բիձեն ա ասում, էնքան էլ զզվելի չի, եթե նրան չլաքապատեն ու սերվանդի մեջ չդնեն։ Ծրագրով մոնիտորինգներ կարվեն քաքի իրավունքների վերաբերյալ, քաքի օրացույց կհրատարկվի՝ հունվար՝ սպիտակ ձյան վրա տարածված լուծը, մարտժձնծաղիկի շուրջ կտտցոներ և այլն։ Ու կառաջանա կարգախոս՝ քաք գումարած քաք գումարած քաք գումարած քաք….
Թեման կա, մնում ա գրել։ Ու գրելու համար մի բան ա պետք, չթողես որ քաքը՝մուսադ դուրս գա, թե չէ պատումդ քաքմեջ կլինի։ Կդառնա սովորական սիրային պատմություն։ Հիմա կարան լիքը մարդ կարդան ու գաղափարս գողանան, բայց ես դեմ չեմ, նույնիսկ կողմ եմ եթե այն ծառայելու է քաքանիտար շարժումին։ Դաժե արժի մրցույթ հայտարարել «քաքը և սերը» թեմայով։ կամ «քաքոտ սերը» կամ «սիրուց ծնված քաքը»։
Իրեք օր առաջ «Արտահայտման ազատություն» համաժողովում ես ընտրեցի «հասարակությունը և ազատությունը» բաժինը։ երկար քննարկվում էր, թե «հասարակության» ու «Ազատության» արանքի «և»-ը կոմպոնետն է՞, թե՞ ոչ։ չհասկացա թե ինչով ա կոմպոնենտ։ Բայց չեմ ուզի որ քաքի ու սիրո մեջ «և» հայտնվի։ «քաքը և սերը» փոխում ենք, «քաքային սերը»։
Տեքստերը կարող են գալ իմ մեյլին կամ www.inknagir.org –ի միջոցով։ մրցանակը դեռ չեմ որոշել, թե ինչ կլինի, քաքեմ՝ նոր։

tert.am
3. փետրվար. 2009թ.


Մեկնաբանություններ
Posted in Uncategorized Edit
7 Responses
Sevak Says: after publication. e-->February 3rd, 2009 at 9:01 pm e
պրն Իշխանյան, ես խորհուրդ կտայի ամերիկյան գրանդներով ստեղծել քաքի իրավապաշտպան կազմակերպություն կամ նույնիսկ կուսակցություն այպսիսի պարտավորեցնող անվանմամբ “Ազգային քաքավար–քաքասերների միություն”, իհարկե այն պետք է ունենա սոցիալիստական ուղղություն ու հանդես գա կառուցողական ընդդիմության դիրքերից:
Emi Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 2:06 am e
կսկսվի? արդյոք քաքային հեղափոխություն հայաստանում ինչպես ասենք եղավ սեքսուալ հեղափոխությունը աշխարհում:
Fairy Tale Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 4:15 am e
Sevak jan, mi qani toghov xeghchin mtcrecir qaqe u parz chi durs kga ed qaqic te voch.
Zarmacnum e ajn paste, vor iskapes unenalov grelu dzirq prn. Ishkhanyane tvjal depqum, ev bnagircineric vomanq endhanrapes vatnum en ajn qaqapashtakan irakanutyun u geghagitutyun steghtselu vra.
Fairy Tale Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 4:21 am e
arakarkum en “inknagri” mjus hamare lujs entsayel shapikin mi meets volorun harust yerangayin gunavormamb zardarvats qaqi nkarov. isk qaqapashtakan grakanutyan hertakan shnorhandesn otsel hraparakajin u khmbakajin qaqagorcutyamb (kam zugaranakonqeri vra, kam el vortegh u inchpes patahi, chtchnshelu hamar masnakicneri azatutyune), inchpes nayev anckacnel qfurchineri mrcuyt!
Fairy Tale Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 4:22 am e
ughghum “arajarkum em” arajin toghum
vahan.ishkhanyan Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 1:16 pm e
Հարգելի Tale Says,
Դուք ինձ կարող էիք խղճալ եթե դուք քաքի փոխարեն Էջմիածնի մերոն արտաթորեիք:Եթե ես քաքից չգրեի, ինչպես պիտի այսպես արտահայտման հնարավորություն ստանայիք ու այնպիսի մեծ-մեծ բաներից գրեիք ինչպիսին մարդկությունը համախմբող այդ մեծն արտաթորանքն է, որի անունը չէիք տա հարազատների ներկայությամբ : Ուրեմն այս տեքստի շնորհիվ ձեր ինքնագնահատականը այնքան բարձրացավ որ արդեն կարծիք եք հայտնում թե ով է խեղճ ու ով քաքի մեջ: Իսկ կարծիք արտահայտելու հնարավորությունը ստանալուց հետո, ավելի ճշմարտությանը մոտենալու համար հաջորդ քայլը ինքնաճանաչողությունն է: Քրիստոսը ասում է’ ճանաչիր ինքդ քեզ ու դու կիմանաս ճշմարտությունը:
Sevak Says: after publication. e-->February 4th, 2009 at 2:31 pm e
պրն. Իշխանյան, վերևի միտքը ինձ ցնցեց իր տրամաբանական ներդաշնակությամբ, առաջին պարբերությունում՝ “Էջմիածնի մերոն արտաթորեք”-ի ու Քրիստոսի “ճանաչիր ինքդ քեզ”-ի(ամենայն հավանականությամբ պարականոն Ավետարաններից) հանճարեղ կապը:Նվաստիս համեստ կարծիքով՝ կարելի է ձևակերպել այսպես “Ճանաչիր քաքդ որպիսի հասկանաս ժամանակակից հայ գրականությունը”